ऑनलाईन वेध कट्ट्याची छोटीशी समृध्द गोष्ट

उमलत्या वयातील मुलांसाठी “जीवन की पाठशाला” असणारी “वेध” ही व्यवसाय प्रबोधन परिषद महाराष्ट्रातील दहा शहरांत आयोजित होत असते. हजारो मुले, त्यांचे पालक यांच्या जीवनात चैतन्याचे दीप उजळणारी ही परिषद डॉ. आनंद नाडकर्णी या मनोविकासमहर्षींनी मोठ्या निगुतीने गेली ३० वर्षे फुलविली आहे. या निमित्ताने ठिकठिकाणी वेध संयोजकांचे समुह निर्माण झाले. दोन वेधच्या दरम्यान आपापल्या पातळीवर मनोविकासात्मक कार्यक्रमांचे सातत्य राखण्यासाठी “वेध कट्टयांचे” आयोजन अनेक वेध समुहांनी सुरु केले. या “मिनी वेध” सोहोळ्यांचे उत्तम परिणाम ठिकठिकाणी दिसून आले. असे सर्व सुरळीतपणे चालू असताना, आणि शंभराव्या वेधचे वेध सर्वांना लागलेले असताना अचानक कोरोनाच्या विश्वव्यापी प्रकोपाने सगळ्यांचेच जगणे ठप्प केले.

सर्वच ठिकाणच्या शाळा बंद झाल्या. SSC बोर्डाच्या शाळांमधील इयत्ता ९ वी व ११ वीच्या परीक्षा रद्द झाल्या. इयत्ता १० वीचा भूगोलाचा पेपर रद्द झाला. इतर बोर्डांच्या परीक्षांच्या बाबतीतही थोडेबहुत असेच घडले. सर्वांसाठीच हे शैक्षणिक वर्ष कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे अपूर्णता शिल्लक ठेऊन संपले. या पार्श्वभूमीवर डॉ. नाडकर्णींचे एखादे मनोविकासात्मक सेशन विद्यार्थ्यांना दिलासा देणारे ठरेल या उद्देशाने पुणे वेधचे पळशीकर सर आणि कल्याण वेधचे ताम्हाणे सर यांनी पुढाकार घेतला आणि “आपोआप दहावी” या नावाने एक झुम मिटींग आयोजित केली. या मिटींगला अत्यंत उत्स्फुर्त प्रतिसाद मिळाला. डॉक्टरांनी अतिशय सोप्या भाषेत कसोटीचा काळ, शिकण्याच्या नव्या पध्दती, शिक्षकांची-पालकांची भूमिका यावर मार्गदर्शन केले. दिनांक १९ एप्रिल २०२० रोजी ही मिटींग पार पडली.

या मिटींगमुळे “ऑनलाईन वेध कट्ट्याचे” बीजारोपण झाले असे म्हणायला हरकत नाही. झुम मिटींगचा हा अनुभव अतिशय वेगळा होता. ठिकठिकाणी असलेले लोक त्यांच्या मोबाईलवरुन, संगणकावरुन यात सहभागी झाले, इतकेच नव्हे, तर वेधमध्ये अनुभवाला येणारी एकतानता त्यांच्यात अनुभवायला आली. ही किमया तंत्रज्ञानाची जशी होती, तशीच लोकांच्या त्या अनुभवाला सामोरे जाण्याच्या असोशीचीही होती. कोरोनाच्या कसोटीकाळात अशाप्रकारचा विधायक उसंतकाळ लोकांना हवा आहे याची जाणीव आयोजकांना झाली.

यानंतरच्या रविवारी ताम्हाणे सर (मंत्र यशाचा तंत्र अभ्यासाचे), पेण वेधचे धारप सर (मैत्री मूलद्रव्यांची) आणि ठाण्याचे संजय जोशी सर (गोष्ट उत्क्रांतीची) यांची अभ्यासाच्या विविध पैलूंवर आधारित व्याख्याने झाली. ऑनलाईन वेध कट्ट्याच्या उत्क्रांतीचा पुढला टप्पा आला तो १७ मे रोजी झालेल्या अमेय अरगडेच्या सेशनमुळे. पुणे वेधची तरुण कार्यकर्ती केतकी जोशी हिने फुटबॉल प्रशिक्षक म्हणून कारकिर्द घडविणाऱ्या अमेयची मुलाखत घेतली. तरुणाईची उत्साही उर्जा आणि अनौपचारिक आत्मीयता यामुळे वेध कट्टा आणि प्रेक्षक यांच्यातील अंतर गळून गेले आणि कट्टा आपल्या नावाच्या अधिक जवळ गेला.

वाळंज सरांचे इंग्रजी भाषेचे सौंदर्य उलगडून दाखविणारे सेशन लक्षात राहिले. त्यानंतरचे चेतन एरंडे यांच्या सेशनमध्ये एका सुजाण पालकाचा शिक्षणाच्या क्षेत्रातील वैचारिक आणि कृतिशील प्रवास अनुभवता आला, तर सौ. माधवी ताम्हाणे यांच्या सेशनमध्ये समृद्ध पालकत्वाची पारंपारिक तरीही वेगळी वाट समजून घेता आली.

वेध कट्ट्यावर ऋतुजा सीमा महेंद्र आणि प्रफुल्ल शशिकांत आले होते. कसोटीच्या काळात समाजाच्या उतरंडीच्या शेवटच्या पायरीवरील विद्यार्थ्यांपर्यंत शिक्षण घेऊन जाणारे ‘वोपा’ या संस्थेचे कार्य त्यांच्याकडून समजून घेता आले. त्यानंतरच्या काळात आलेले कांतराव देशमुख हे ही ग्रामीण भागात गाडून घेऊन काम करणारे भगिरथ. परभणी वेध समुहाने आयोजित केलेले हे सेशनही फार छान झाले.

ऑनलाईन वेध कट्ट्याच्या उत्क्रांतीचा आणखी एक टप्पा आला तो वेध परिवारातील गुणवान मुलांच्या केतकी जोशी यांनी घेतलेल्या मुलाखतीतून. केतकीताईबरोबरच्या या मुलांच्या गप्पा म्हणजे या मुलांसाठी एक प्रशिक्षणवर्गच होता. मुलाखतीला सामोरे जाताना या मुलांना स्वत:कडे जसे वळून पाहता आले, तसे प्रेक्षकांना ‘वेध’, ‘बहुरंगी बहर’ या मनोविकासात्मक कार्यक्रमांचा सुंदर सुपरिणाम मुलांच्या व्यक्तीमत्वांमध्ये फुललेला पाहता आला. यातील आभा आणि मुक्ता यांनी कट्ट्याच्या अंतीम सत्रांमध्ये चक्क मुलाखती घेतल्या. ऑनलाईन कट्ट्याचे हे अनुषांगिक फलित तितकेच महत्त्वाचे आहे.

अमरापूरकर भगिनींच्या अनौपचारिक गप्पा इथे रंगल्या. सायली मराठे या उद्योजिकेची भेट झाली, तशी जयदीप आपटेंसारख्या उदयोन्मुख शिल्पकाराला समजून घेता आले. नाशिक वेधने तन्मय दीक्षित यांचे डिजीटल सुरक्षेवरचे सेशन घेतले.

सिध्दार्थ सावंत हा नेत्रदिव्यांग वादक, संगीतकार, ॲथलीट, सायकलपटू, ट्रेकर असा बहुरंगी व्यक्तीमत्वाचा आहे, तर अतीत गावची दिव्या जगदाळे संपादिका, लेखिका आणि कवयित्री आहे. अशा अष्टपैलू तरुणाईला भेटण्याची संधीही ऑनलाईन वेध कट्ट्याने प्रेक्षकांना दिली.

ऑनलाईन वेध कट्ट्यांची सांगता नाशिक वेधच्या वंदनाताई अत्रे यांच्या नाट्यानुभवाने झाली. माणसाच्या पेशी प्रथमच प्रयोगशाळेत वाढवण्याच्या प्रयत्नांमधे यशस्वी ठरलेले डॉ. जॉर्ज गे आणि पूर्वसंमती न घेता ज्या स्त्रीच्या पेशी संशोधनासाठी वापरल्या गेल्या, ती आफ्रिकन-अमेरिकन, शेतमजूर स्त्री हेन्रीएटा लँक्स यांची पेशीकथा वंदनाताईंनी अप्रतिमरित्या लिहिली, राजेंद्र अत्रे व शोभना बापट यांनी तितक्याच प्रभावीपणे ती सादर केली.

“ग्लोबल वेधची” संकल्पना डॉ. आनंद नाडकर्णी यांच्या मनात साकार होत गेली, त्यात या ऑनलाईन वेध कट्ट्याचा थोडातरी वाटा असणार याचे अपार समाधान आयोजकांना आहे. ऑगस्ट २०२० ते डिसेंबर २०२० या कालावधीत प्रत्येक महिन्याच्या शेवटच्या शनिवारी सायंकाळी ग्लोबल वेधची सत्रे ९९ वा वेध म्हणून साजरी होणार आहेत. भारताशी जन्माने वा जगण्यातून ज्यांचे ऋणानुबंध जुळलेले आहेत असे ग्लोबल पाहुणे या वेधमध्ये येणार आहेत. एका अर्थाने ९९ वा वेध म्हणजे भारताच्या समृध्द परंपरेच्या जगात उमटलेल्या सुंदर प्रतिबिंबाचा आरसा असणार आहे.

ऑनलाईन वेध कट्टा हे ग्लोबल वेधचे मिनीएचर मॉडेल जसे होते, तसे कार्यकर्त्यांसाठी ती ‘वेध की पाठशाला’ ही होती. झुम मिटींग आयोजित करता करता ताम्हाणे सर फेसबुक लाईव्हही करु लागले. त्यामुळे वीसपैकी नऊ सेशन्स फेसबुकवर स्थायी स्वरुपात विराजमान झाले. पळशीकर सरांची वेधप्रती असलेली अचल निष्ठा आणि ताम्हाणे सरांची अक्षय उर्जा यामुळे “ऑनलाईन वेध कट्टा” इतका देखणा झाला. नाशिक वेधच्या वंदनाताई, बदलापूर वेधच्या अमलाताई, पुण्याच्या केतकी जोशी ऑनलाईन वेध-संयोजनात सहभागी होत्या. कट्ट्याने प्रस्तुत लेखकाला ब्लॉग लेखनासाठी उद्युक्त केले. विविध ठिकाणच्या वेध कार्यकर्त्यांनी एकत्र येऊन साजरे केलेले हे वेध कट्टे वेधची समुहभावना अधिक बळकट करणारे होते.

ज्यांच्यासाठी हा उपक्रम आयोजित केला ते ऑनलाईन वेध कट्ट्याचे प्रेक्षक. त्यांच्या सहभागामुळेच हा उपक्रम यशस्वी झाला. डिजीटल टाळ्या वाजविणारे, मुलाखत पार पडल्यावर गप्पांमध्ये सहभागी होणाऱ्या प्रेक्षकांनी हा कट्टा विविधरंगांनी सजविला. पुणे वेधच्या ज्योतीताई, लातूर वेधचे प्रदिप कुलकर्णी यांनी या गप्पांमध्ये नेहमीच विधायक सहभाग घेतला.

ग्लोबल वेधची सत्रे सुरु झाल्यानंतर ऑनलाईन वेध कट्ट्याची सांगता करावी असे ठरले आहे. अर्थात वेधवृत्ती यामुळे थांबणार नाही. ठिकठिकाणचे वेध समुह निरनिराळ्या नावांनी, निरनिराळ्या स्वरुपात अशाप्रकारचे उपक्रम साजरे करतीलच. त्यावेळी, कधीतरी, कुणालातरी या वीस सत्रांतील कोणतेतरी क्षण स्मरतील. अशा समृध्द क्षणांच्या साठवणुकीसाठी तर हा सारा खटाटोप.

-मंदार परांजपे,
वेध कार्यकर्ता

ग्लोबल वेध ची सत्रे पाहण्यासाठी खाली दिलेल्या लिंकचा वापर करुन ‘आवाहन’ या यूट्यूब चॅनेलला subscribe करा: https://www.youtube.com/channel/UCwZit5ah1vBwbpeQV55VRIA

ऑनलाइन वेध कट्ट्यावर संपन्न झालेले कार्यक्रम पाहण्यासाठी लिंक:

ऑनलाइन वेध कट्ट्याबद्दल काही ब्लॉग्स:

A Global VEDH with Shree Paradkar

        As I could see my 12th board exams coming to an end, I had thought of a whole lot of plans for my vacations, like any other student! But a very unusual and unexpected COVID-19 pandemic struck and the entire world down. Then ensued the lockdowns, people were dazed and frightened, fear, despair ,uncertainty and economic crises took over the world, devastating lives and livelihood. 

Amidst all this, on a “normal” weekday, I caught hold of a WhatsApp message which informed me that VEDH was becoming “Global”. I was elated and ecstatic. I could finally attend VEDH, that too in the comfort of my home!

The first ‘GLOBAL VEDH’ was held on 29th August 2020 at 7pm by broadcasting the interview on Avahan IPH channel as a Youtube Premier. Dr.Anand Nadkarni Sir and Dr. Jyoti Shirodkar ma’am interviewed Shree Paradkar, a Canadian journalist, who has worked for a variety of publications including Femina, The Times of India, The Singapore Straits-Times and the Toronto Star. She has also authored a book named “Betrayed (My cousin’s wrongful conviction for the murder of her daughter, Arushi)” and is a proud recipient of the ‘Atkinson Fellowship in Public Policy’ and two prestigious ‘Amnesty Awards’.

Her journey began right in childhood when she started witnessing discrimination on the ground of various identities like race, sex and colour. Those incidents, which are often trivial for others impacted her young mind and left an indelible mark on her. She was inspired to take up a Bachelors degree in Journalism from Pune University. Despite all odds, her journey still continues. Currently, she is working with the ‘Toronto Star’ as a race and gender columnist .       

As the interview progressed and Shree ma’am talked about the social issues like racism and gender inequality, my curiosity about these topics reached its peak as . The awareness her interview imparted in us about multiple things gave me goosebumps. One such time was when I realized that ‘discrimination’ is something a person is taught, something that they learn right in their childhood! And to think that they will carry this ‘learning’ with them as future citizens of the world! This left me thinking about social problems and the discrimination that has started ages ago, but prevails till date. 

Shree ma’am’s article about the unique Prerna School, which is based in Lucknow, India and the documentary she later filmed on it won her 2 Amnesty Awards.  ‘Prerna School’ is a school which is run for under- privileged girls, living in the slums nearby and forced to work as domestic help. The school is a pioneering effort of the ‘Study Hall Educational Foundation’. It follows a curriculum around Critical Feminist Pedagogy and uses multi modal tools such as critical dialogues, drama, digital stories and music. If only the entire country received such a socially sensitive education already!

Later on, I was reminded of an incident from my personal life. A few days ago, I was shell shocked when our new domestic help asked for the common society washroom, refusing to use the one in our home despite us insisting on it! She asked me if she could really use the washroom at home, taken by surprise and doubtful. Surprised she would even have to ask for the common washroom, I answered in an unhesitating affirmative. Having heard that, she simply smiled and told me that none of the homes where she worked allowed her to used their washroom. It rendered me speechless, making me realize that fundamental rights were still limited to the alleged “cream” of the society and are yet to serve their function completely; Oppression still exists.

Ma’am also talked about the balance between ‘liberty’ and ‘responsibility’, something that does find a deliberate mention in civics textbooks but one fails to imbibe in themselves. Basing the next line on the learnings from this interview, what we as a society really lack is ‘awareness’. For we are the same citizens who talk about freedom and equality and then perform the paradox of very casually forwarding messages and jokes that are rooted in discrimination. of race, caste, gender, complexion and weight, indirectly feeding the inequality and social injustice that victimized us too!

We all as citizens, probably, no wait… surely need to go beyond this in order to build ourselves a better world. There is a need for us to be truly responsible for our thoughts and behaviours.

At the close, the interview left me in a deep thought. As I bid adeau to Shree ma’am, I resolved to respect every human as a human being, to treat them as they should be treated. I personally feel that this interview was truly an eye-opener, and has left an indelible mark on the minds of budding journalists, activists, parents ,teachers and students alike.

Though there is misery and pessimism scattered all over the world, there is a ray of hope that I see in these faculties at VEDH, who contribute in making this world a better place to live in and who truly serve the motto of VEDH ‘Jeevan ki Pathshala’.

Sakshi Jadhav,
Student,
Bachelor of Arts,
S.P College, Pune.


You never know when a person will have a huge impact on your life. Preferably you want them to be a person who will guide you by showing the goodness in your heart, theirs and the world’s. I am immensely thankful to VEDH for showing me the gem and inspirational personality that is Shree Paradkar.

The interview was obviously a great one, a hallmark of VEDH events. One of the benefits of the online format is that the video has been saved. Along with that, viewed on YouTube by many people seeking knowledge and wisdom. For all events under Global VEDH, we will have the joy of going back to all interviews. We can watch them any time and continue moving forward with new found inspiration.

Shree touched on many topics affecting society today. As a 23 year old about to set foot into the wider world, as soon as it’s safe enough, there is one thing I appreciate the most. She did not give a set of rules and answers to copy. Instead she raised questions, challenged assumptions and made me curious about social issues, a person’s potential and the ability to learn constantly. An hour of listening to Shree assured me that to affect change, positive change, in the society around me I don’t need to pursue it like Tom pursues Jerry. Her words also taught me that just as Tom’s pursuits end in disaster, a pursuit of change would end similarly. For change is a byproduct, a result as opposed to something that can be brought about purposefully.

One such change is gender equality. Shree spoke on gender equality through many directions. Again, since the video is viewable on YouTube any time I won’t repeat her words.

‘What can I contribute to making a socially and economically equitable society?’ This big question found a part of the answer from Shree. She led me to do some of my own research. To find a man named Steven Pruitt. A man who has edited three million articles on Wikipedia and has created 35,000 articles. One-third of English Wikipedia has Steven’s mark on it. One of his biggest projects has been addressing the gender inequality in biographies on Wikipedia. Only a few years ago 15% of all biographies were about women. Today that number is around 19%. While this progress is good, there is obviously a long way to go. To apply what Shree said, offering young girls and boys inspirations from both, women and men, of previous generations is important. These inspirations being 19% women isn’t helpful of course. As such, that gives us another goal in creating a better society.

Shree’s words and Steven’s example taught me two lessons:

First, admittedly, it is not possible for all of us to be on the grassroots of social needs. It is also not possible for all of us to give hours of research and writing to share knowledge on Wikipedia. Following Shree’s or Steven’s footsteps is not the point. The point is to realise that there are many unexpected and unexplored ways to make society better. Most of us will be unable to have the same impact as Shree, however, we will be able to channel her work. When someone is confiding into us about their pain, we can listen more carefully. We can channel Shree in responding with compassion and sensitivity.

Second, we don’t need to be the next Shree Paradkar (or Steven Pruitt). We have the privilege of standing on the shoulders of these giants. It would be quite a dull life to not take this privilege. Shree has done the work that she has. Many youngsters like myself and many young women of my age do not have to go through many painful experiences, thanks to Shree. This is great news in 2020 – a year that will surely get a special, dark name in history. It is in these overwhelming times that the challenges of living in society can seem daunting. It is also in these times when we ought to look at Shree and the other VEDH Global panelists. Thanks to these trailblazers, a lot of challenges have already been confronted. With Shree Paradkar and so many inspirational personalities by our side, society can confidently look any challenge at its hardest and proclaim “WE CAN DO THIS!”

-Srujan Palkar,
Student,
Masters in International Studies

Johns Hopkins University.


‘शी बाबा! This is so not fair’ हा माझा पहिला विचार होता जेव्हा प्रत्यक्ष वेध नाही होऊ शकत ही बातमी आली. पण मग म्हंटलं, ‘ठीक आहे, काहीच नसण्यापेक्षा काहीतरी असलेलं बरं!’ पण आत्ता Global VEDH चं पहिलं session ऐकल्यानंतर compromise हा शब्द मुळीच शिवला नाही. कसला मस्त अनुभव होता हा! Recorded कार्यक्रम असल्याने ‘am i audible?’, ‘there is some technical glitch, give me us a minute, we’re trying to fix it.’ वगैरे तत्सम वाक्यांचा पाऊस नव्हता. पण तरी live कार्यक्रम पाहिल्यासारखीच तृप्ती मिळाली. प्रत्यक्ष वेधच्या वेळी जागा पकडण्यासाठी लवकर येऊन वेधच्या booklet ने उन्हापासून वाचण्याचा प्रयत्न करणे ही एकच गोष्ट miss केली. बाकी वेधची kick अगदी तश्शीच होती.

Faculty चं नाव ‘श्री पराडकर’ आहे आणि त्या बुवा नाही, बाई आहेत हे कळल्यावर मला आठवण झाली little women मधल्या जोसेफाईन मार्च a.k.a. ज्यो मार्च ची. बागेश्री ह्या नावाऐवजी घेतलेलं ‘श्री’ हे नाव मला ज्यो सारखंच वाटलं. पण हे साम्य फक्त नावपुरतं नव्हतं. श्री ह्यांच्या प्रवासातही ‘ज्यो’पणा होता. महाराष्ट्रातल्या साताऱ्यासारख्या लहान शहरात राहणाऱ्या श्री ‘मेडिसिन-इंजिनीअरिंग’ ही दोनच करिअर निवडायची असतात असं समज असलेल्या पिढीतल्या होत्या. पण त्यांना काय करायचं आहे हे त्यांना clear नव्हतं. त्यांच्या शाळेच्या, अमेरिकेत पत्रकारितेचं शिक्षण घेणाऱ्या एक माजी विद्यार्थिनी त्यांच्या शाळेत आल्या आणि त्यांना पत्रकारितेबद्दल उत्सुकता वाटायला लागली. मग त्यांना वाटलं की आपण अमेरिकेतल्या युनिव्हर्सिटी मध्ये apply करावं. त्यांनी काही युनिव्हर्सिटीस् मध्ये अर्ज केले. त्यातल्या एका युनिव्हर्सिटीचं acceptance letter सुद्धा आलं. पण फी चा खर्च अगदीच न झेपण्यासारखा होता त्यामुळे ते पत्र त्यांनी आईबाबांना न दाखवताच फाडून टाकलं. मग पुण्यातून शिक्षण घेतलं, पुढे सिंगापूर आणि तिथून त्या कॅनडा मध्ये गेल्या.

पत्रकारिता म्हणजे लोकांच्या गोष्टी लोकांसमोर आणणं आणि लोकांना मदत करणं एवढंच असतं असं त्यांना वाटत होतं. पण पत्रकारितेबद्दल त्यांना बऱ्याच गोष्टी समजत गेल्या. त्या आता टोरंटो स्टार नावाच्या वृत्तपत्रात काम करतात. त्या वर्णभेद, लिंगभेद वगैरे विषयांवर लिहितात. क्रिकेट सामना बघताना कृष्णवर्णीय मैदानात आले की, ‘माकडं आली बघा’ वगैरे उद्गार निघायचे तेव्हा त्यांना ह्या समस्येची जाणीव झाली. अशा बऱ्याच गोष्टी आपल्या आजूबाजूला असतात. बऱ्याचदा आपल्या conditioning मुळे ह्यात काही चुकीचं आहे ह्याची जाणीवच मुळी आपल्याला होत नाही. जरी असं जाणवलं तरी हळळण्याचा, चुकचुकण्याच्या पलीकडे आपण काहीही करत नाही. पण श्री मात्र त्यांच्या लेखणीच्या ताकदीतून ह्या गटांना न्याय मिळवून देण्याचा प्रयत्न करतात. त्या निर्भय आहेत. त्यांचं लिखाण, त्यांची मतं एका गटाच्या, शोषितांच्या favour मध्ये असतात त्यामुळे त्यांची मतं दुसऱ्या गटाला पटणार नाहीत हे त्यांनी स्वीकारलं आहे. पण कुणाला तरी आपलं म्हणणं पटणार नाही म्हणून त्यांनी व्यक्त व्हायचं थांबवलं नाही. त्यांनी ज्या विषयांवर लिहिलं, ते problems कुण्या एका व्यक्तीचे नव्हते. ते जगभर अस्तित्वात होते. कुठे वंशभेद, तर कुठे जातीभेदाच्या रुपात ही आव्हानं समाजाच्या solidarityचा भंग करण्यासाठी कारणीभूत आहेत. आणि लोकांच्या दुःखाची जाणीव होणं, आणि त्याबद्दल vocal असणं ही आपली जबाबदारी समजणाऱ्या श्री म्हणतात, “जेव्हा मी अधिकारांबद्दल बोलत असते तेव्हा मला भीती वाटत नाही.”

श्री मतांशी आणि तत्वांशी एकनिष्ठ राहणाऱ्या आहेत. आपल्या तत्वांशी इमान राखणं, ती नुसती विचारांपुरती न ठेवता वर्तनात आणणं आणि त्यांचा फायदा इतरांसाठी करणं त्यांना फार महत्त्वाचं वाटतं. मग त्यासाठी कुठे personal, professional किंवा भावनिक तडजोड त्यांना करावी लागली तरी लिहिणं, समस्यांबद्दल बोलणं ह्यात कुठेही खंड पडत नाही. त्यांचं वंशभेद, लिंगभेदाबद्दल लिहिणं, तत्त्वांशी तडजोड न करणं ह्या सगळ्यात त्यांचा निस्वार्थ भाव दिसतो. त्यांना ऐकताना, ज्यो मार्चच्या तोंडी असलेलं ‘I like good strong words that mean something’ हे वाक्य आठवलं. आणि त्यात थोडा बदल करून श्री ह्यांच्या बाबतीत म्हणावसं वाटतं, ‘I like good strong values that can change something!’

आभा,
विद्यार्थिनी, इ. १२ वी,
रामनारायण रुइया महाविद्यालय,
मुंबई


जसं लहान मुलाला वाढदिवसाच्या दिवशी दिवस संपताना पुढच्या वाढदिवसाचे वेध लागतात तसचं आधीचा वेध संपताना मला पुढच्या वेध चे वेध लागतात.यावर्षी वेध काहीतरी खास जबरदस्त असणार अशी कुणकुण मागच्या वर्षीच लागली होती.पण मधल्या काळात करोना ने सगळे चित्र बदलले.जुलै ऑगस्ट मध्ये माझ्या मनात वेध यावर्षी कसा आणि कुठे होईल हा प्रश्न घोळू लागला.म्हणजे वेध कुठल्याही परिस्थिती मधे होईल ही खात्री होतीच.तसच झालं.यावर्षी ग्लोबल वेध होणार ही माहिती कळली आणि आनंद गगनात मावेना.

आनंद नाडकर्णी सर ,पळशीकर सर आणि सगळी वेध ची टीम म्हणजे उत्तम नियोजन याची खात्री.

आणि आज पहिलं सत्र पार पडले.श्री पराडकर या Canadian पत्रकाराच्या मुलाखतीचे.पत्रकाराची मुलाखत म्हणजे झंझावाती असणार हे नक्कीच.
आज श्री जे काही बोलली ते विचारांना चालना देणारे ,अंतर्मुख करणारे होते.प्रगत जगात आम्ही पुढारलेले अस म्हणणाऱ्या देशातही माणुसकीचा अभाव आढळतो. वांशभेद आणि लिंगभेद यावर मात करणारे कोणतेही तंत्रज्ञान त्यांना अवगत झालेले नाही.
श्री या साऱ्या गोष्टीवर परखड भाष्य करते.स्वातंत्र्य आणि त्या बरोबर आलेली जबाबदारी याचे भान तिला आहे. प्रसंगी या जीवन मूल्य करिता ती तन मन धन यांची आहुती द्यायला ही तयार आहे.माणुसकीच्या शत्रू संगे युद्ध अमुचे सुरू असेच जणू तिचे ब्रीद वाक्य असावे असे वाटते.

आपल्या आजूबाजूला असणाऱ्या अशा या व्यक्तींना वेध च्या माध्यमातून भेटता येते. त्यांचा जीवनप्रवास जाणून घेता येतो.
पुन्हा एकदा वेध टीम चे आभार.

तळटीप: स्वागत गीत ( प्रेरणा गीत) खूप मिस केले. पुढच्या सत्रात आतुरतेने वाट पहात आहे.

सौ. सानिका करंदीकर,
सहाय्यक संशोधक,
सन्मति तीर्थ आाणि भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन केंद्र
प्राकृत शब्दकोश प्रकल्प,
पुणे.


To watch the first Global VEDH, click on: https://youtu.be/ZLl2-IIJ-Uc

ग्लोबल वेध गीत आणि पहिलं रेकॉर्डिंग एक दुग्धशर्करा योग

एखादी गोष्ट पहिल्यांदा करतानाचंं , अनुभवतानाचं feeling खरंच काय वेगळं असतं नाही ? त्यानंतर आपण वारंवार त्याच गोष्टीचा अनुभव जरी घेत राहिलो, तरीही पहिल्या अनुभवाची मजा काही औरच असते ! कारण बरेचदा त्यामध्ये आपल्याला perfection यावं यासाठी आपण टाकलेलं ते पहिलं पाऊल असतं आणि त्यामुळेच कदाचित त्यासाठी केलेले प्रयत्न देखील खूप डोळस असतात ( माझा तरी तसा अनुभव आहे ) . शिवाय त्यात यश – अपयश काहीही आलं तरीही ते खूप सशक्तपणे आपण स्वीकारतो कारण त्यातला अनुभवच आपल्याला बरंच काही शिकवून गेलेला असतो. असंच काहीसं ग्लोबल वेधच्या निमित्ताने माझ्या बाबतीत झालं आणि मला मिळाली स्टुडिओ मध्ये गाणे रेकॉर्ड करण्याची पहिली संधी !

पल्लवी गोडबोले

गेली तीन-चार वर्षं तरी मी पुणे वेधच्या काॅयरचा एक भाग आहे. दरवर्षी डॉ. नाडकर्णी त्या वर्षीच्या सूत्राला अनुरूप असणारं एक अप्रतिम Composition ( काव्य आणि संगीत ) आम्हाला पाठवतात. मग त्याला शोभेल असं Music Arrangement, Chorus , Lead ह्या सगळ्याची मांडणी करून त्याची जवळपास एक ते दीड महिना प्रॅक्टिस केल्यानंतर ते गाणं सादरीकरणासाठी सज्ज होतं. ही सगळी process काही अंशी माझ्या अंगवळणी पडली होती, आणि तसंच ह्या वर्षी पण करायचं असं खरं तर मी गृहीत धरून चालले होते पण म्हणतात ना, ‘God had other plans’ तसंच झालं. Covid -19 Pandemic मुळे संपूर्ण देशात लाॅकडाऊन जाहीर करण्यात आला. जसा जसा लाॅकडाऊन चा कालावधी वाढू लागला न, तसं तसं ‘ आता ह्या वर्षीचं वेध कसं होईल ? मला गाता येईल का ? असे असंख्य प्रश्न मला पडू लागले. पण एक दिवस पळशीकर सरांचा मला फोन आला आणि माझ्या सगळ्या शंकांचं निरसन झालं . ज्या वेधला मी ११ शहरांच्या भौगोलिक सीमांमध्ये बद्ध असलेलं बघितलं होतं तोच वेध आता ग्लोबल झाल्याचं मला समजलं आणि त्यासाठी एक गाणं स्टूडीओ मध्ये जाऊन रेकॉर्ड करायचं असल्याचंही कळलं! ते ऐकून माझी excitement शिगेला पोहोचली . ‘काय गाणं असेल ? त्याची चाल कशी असेल?’ ह्या सगळ्या गोष्टींचं विचारचक्र माझ्या मनात चालू असतानाच मला अजून एक सरप्राईज मिळालं. पळशीकर सरांनी मला गाण्याचे शब्द पाठवले आणि खाली मेसेज लिहिला ‘हे गाण्याचे शब्द आहेत आणि डाॅक्टरांनी सांगितलं आहे की ह्या गीताला चाल काय द्यायची ह्याचा विचारही तू करायचा आहेस.’ अगदी प्रांजळपणे सांगायचं तर ते वाचल्यावर खरं तर माझी चांगलीच पंचाईत झाली होती कारण त्याआधी मला संगीत देण्याचा काहीही अनुभव नव्हता’ किंबहुना ‘ते काही आपल्याला जमणार नाही ‘ अशी अढी मी मनात बाळगून होते. पण इथे मात्र मला कोणतीही सबब द्यायची नव्हती.
मग काय , शेवटी आपण हा प्रयत्न करून तरी बघूया असं ठरवलं आणि कामाला सुरुवात केली .

कोरोनाच्या ह्या कठीण काळात मनोधैर्य वाढविणारं आणि सर्व दूर पसरलेलं निराशेचं मळभ बाजूला सारून , सकारात्मकतेचा प्रकाश देणारे‌ त्या गीताचे भाव आहेत . परंतू त्याला शोभेल अशी चाल काही होईना.‌ अथक प्रयत्नानंतर शेवटी धडपडत का होईना मी एका चालीपर्यंत पोहोचले. साधारण ‘ओवी’ ह्या पारंपारिक गीत प्रकाराच्या जवळपास जाणारी ती चाल होती. पण ‘चालीचा सांगाडा तसाच ठेवून त्यातला ओवीचा conventional पणा कमी कर’, असं suggestion मला डॉक्टरांनी दिलं. खरं तर ते सांगत होते ते कळत होतं, पटतंही होतं ‌ पण वळत काही केल्या नव्हतं! शेवटी डॉक्टरांनीच मला ह्यातून मार्ग दाखवला. त्यांनी मला सांगितलं, ‘जसं एखाद्या सिरीयल चं टायटल साँग असतं तसाच ह्या गाण्याचा विचार कर, त्याला rhythm हवा, पटकन सगळ्यांच्या तोंडात बसेल असं, पण त्याचा भावार्थ प्रभावी पणे पोहोचू दे.’ हे ऐकून मात्र मला काय करायला हवं हे उलगडलं आणि आम्हाला जाणवत असणारी उणीव ‘दिमडी ‘ ह्या वाद्याने भरून काढली . दिमडीच्या एंट्रीने त्या संपूर्ण गाण्याचा चेहरा-मोहराच बदलून गेला आणि गाणं music arrangement सहित तयार झालं. मग पुढचे काही दिवस त्या गाण्याच्या प्रत्येक भागावर, म्हणजे त्यातल्या हरकती, शब्दोच्चार, ताल, लय, म्युसिक पिसेस… ह्या सगळ्यावर फक्त मीच नाही तर माझ्या बरोबरीने तबल्यावर साथ करणारा हर्षल ववले, हार्मोनियम ची साथ करणारे शंतनु पानसे, दिमडी वाजवणारा‌ मल्हार कमलापूर, पळशीकर सर, बापट सर, ह्या सगळ्यांनी मेहनत घेतली आणि गाणं रेकाॅर्डिंगला सामोरं जायला तयार झालं .

ठरलेल्या दिवशी आम्ही स्टूडिओ मध्ये पोहोचलो. तिथलं वातावरण हे मी आजपर्यंत जिथ- जिथे गायली आहे त्यापेक्षा खूप वेगळं होतं. कुठलंही स्टेज नाही, प्रेक्षक नाहीत, कोरस नाही. शिवाय, मी एरवी बाकी कार्यक्रमांमधून गात असलेली गाणी ही कोणत्यातरी इतर गायकांनी गायलेली असतात, त्यामुळे मला रेफर करण्यासाठी काहीतरी मटेरियल असतं. पण इथे मात्र त्या क्षणी ते गाणं कसं गायलं जाणार आहे हे फक्त मलाच माहीत होतं. त्या सगळ्याचं दडपण माझ्या चेहऱ्यावर दिसू लागलं होतं. तिथे असणारा प्रत्येक जण मला comfortable करण्याचा प्रयत्न करत होता. पण मला मात्र गाणं नीट झाल्याशिवाय हुश्श होणार नव्हतं. दोन-तीन प्रॅक्टिस नंतर मी माईक वर जाऊन गायला लागले. पण कधी आवाजाचा थ्रो, कधी शब्दोच्चार, असं काही न काही गडबडल्याने गाणं पुन्हा-पुन्हा रेकॉर्ड करावं लागत होतं. आणि मग मात्र माझी चांगलीच घाबरगुंडी उडाली. माझा नरव्हसनेस पळशीकर सरांच्या लक्षात आला आणि त्यांनी एकच गोष्ट सांगितली, सर म्हणले, ‘पल्लवी, There is always a first time . हे गाणं तुला जमेल ह्या बद्दल आम्हाला कोणालाही शंका नाही. बिनधास्त गा’ त्या वाक्याने मला एनर्जी मिळाली आणि त्यानंतरचा टेक ओके झाला. रेकॉर्डिंग नंतर काहीच दिवसात पुन्हा एकदा पळशीकर सरांचा फोन आला, ‘तुझ्यासाठी गुड न्यूज आहे, आपल्या ग्लोबल वेधचं गाणं डाॅक्टरांनी अजय-अतुल यांना पाठवलंय आणि त्यांनी तुझं आणि आपल्या वाद्य वृंदाचं खूप कौतुक केलं आहे ‘. ही पावती मिळाल्यानंतर मला खरं समाधान मिळालं.

वेध ने मला फक्त प्रेरणा आणि स्फूर्तीच दिलेली नाही तर एक कलाकार म्हणून करावेसे वाटणारे जे प्रयोग असतात त्यासाठी मोकळीक, Platform आणि त्याबरोबर प्रोत्साहन सुद्धा दिलं आहे. माझ्या आयुष्यातले बरेचसे ‘Firsts ‘ म्हणजे मोठ्या स्टेजवरचा सोलो परफॉर्मन्स, Music composition, माझ्या गुरुंसोबत (सौ. प्राची गोडबोले जोगळेकर) स्टेज शेअर करण्याचा experience (वेध कट्टा ), पहिलं स्टुडीओ रेकॉर्डिंग आणि आत्ताच दिलेली पहिला ब्लाॅग लिहीण्याची संधी. प्रत्येक वेध मला नविन संधी, उत्साह, दिग्गजांना भेटण्याचा अनुभव, अशा अमूल्य भेटी देऊन गेलं आहे. त्या सगळ्यांसाठी वेध परिवारातील प्रत्येकाला खूप खूप Thank You !

पल्लवी गोडबोले

ग्लोबल वेध गीत… नक्की ऐका! https://youtu.be/k234YyQS9R4

माध्यमांतर आणि द्राविडी प्राणायाम!

वर्ष २०२० सुरु झालं तोवर सगळं काही सुरळीत सुरु होतं, पण पुढच्या दोन महिन्यात जे चित्र पालटलं ते तर सर्वांनाच माहित आहे. वर्षाच्या सुरुवातीला ज्या काही गोष्टी ठरविल्या होत्या त्या सर्वांना “lockdown” कराव्या लागल्या. अंगावर बेड्या नाहीत, पण शरीरापासून मनापर्यंत सगळेच जखडले गेलो. सुरुवातीचे काही महिने तर नेमकं काय घडतंय हे कळण्यातच गेले, आणि पुढचे काही त्या मुद्द्यांना समजून घेऊन त्यांच्याशी जुळवून घेण्यात गेले; आणि अजूनही चाचपडतच चाललो आहोत. “One step at a time” या उक्ती प्रमाणे सगळे अगदी हळुवार पुढे- पुढे चाललो आहोत.

या सर्व कोलाहलात, आमच्या आय्. पी. एच्  संस्थेचा देखील गाडा अचानक थांबला. अगदी तोंडाशी आलेला
आय्. पी. एच्  संस्थेचा वाढदिवस साजरा करण्यासाठी घातलेला घाट देखील ऐनवेळी रद्द करावा लागला. सगळ्यांनाच धक्का बसला. खरंतर आजवर आय्. पी. एच् चा एखादा कार्यक्रम रद्द झाला असं माझ्या ऐकिवात तरी नाही , पण परिस्थितीच अशी झाली की हाच एकमेव पर्याय समोर राहिला. त्यामुळे आम्हा सर्वच कार्यकर्त्यांचा हिरमोड झाला. पण हे प्रकरण फारच क्लिष्ट आहे हे जाणवलं. त्यातून पुढचे अनेक प्रोजेक्ट्स देखील रद्द करावे लागणार याची जाणीव झाली. त्यात आय. पी. एच  चा सगळ्यात मोठा आणि महत्वाचा उत्सव म्हणजे ‘वेध’ आणि तो ही केवळ संस्थेपुरताच नाही तर अखिल महाराष्ट्रभर होत असणाऱ्या सर्वच ठिकाणी तो रद्द करावा लागणार होता.
मग आता पुढे काय ….??
नुसतं वाट बघत बसायचं ? 

जणू महाभारतामधल्या अर्जुनासारखी “सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति । “ अशी अवस्था झाली होती साऱ्यांची. तिथे त्याचे आप्त होते, पण इथे कोरोना पुरेसा होता…
पण पुढे गीतेत श्रीकृष्ण म्हणतात “क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप”. या उक्तीला लक्षात ठेऊन पुढील आखणी करावी, असं डॉक्टर नाडकर्णी यांच्या मनात आलं, आणि मग सर्वानुमते ‘वेध’ रद्द करण्यापेक्षा त्याचं रुपांतर करून
‘वेध ऑन वेब’  म्हणजेच ‘ग्लोबल वेध‘ ही संकल्पना अमलात आणायची हे ठरलं!
म्हणजे समोरच्या अडचणीला संधीत कसं बदलायचं हे सुद्धा आम्ही डॉक्टर आणि वेध यांच्यामुळे शिकलो असं मी म्हणेन.

याचा श्रीगणेशा सुद्धा ऑनलाईन मीटिंग ने करायचा हे नक्की झालं. पहिली मीटिंग आम्ही कोरोना काळात फार प्रचलित झालेल्या माध्यमांपासून म्हणजे ‘झूम’ या अ‍ॅप पासून केली. तोवर खरं सांगायचं तर माध्यम बदल मी तितक्या खुशीने स्वीकारला नव्हता. माझी सुद्धा ‘झूम’ सारख्या माध्यमाबरोबर पहिली ओळख या मीटिंग पासूनच झाली. मग नवल वाटलं, आणि मग या माध्यमाबरोबर मैत्री करण्याची धडपड सुरु झाली. खरंतर आताच्या पिढीला माध्यम बदल हा तितकासा जड विषय नाही, पण  पोहणे शिकण्यासाठी पाण्यात उडी मारावी लागते, म्हणून आम्ही त्या पाण्यात उडी मारली! सुरुवातीला खूप हातपाय मारले, गटांगळ्या खाल्ल्या, प्रवाहाचा रोख शोधू लागलो आणि मग आता कुठे हळू- हळू त्या प्रवाहाशी जुळवून घेऊ लागलो आहोत. आम्ही अजूनही पोहणं शिकलोय असं मी म्हणणार नाही. आम्हाला तळ नाही गाठता आला पण प्रवाहासोबत एकरूप होतोय हे नक्की म्हणेन.

पुढे पुढे आम्ही झूम मिटींग्स ना सुद्धा सरावलो, कार्यक्रमाची रूपरेषा तयार होऊ लागली, ‘वेध’ साठी पुण्याचे पळशीकर सर आणि कार्यकर्त्यांनी मिळून काही वैश्विक पातळीवर वेगळं काम करणाऱ्या पाहुण्यांना शोधून त्यांच्याशी प्राथमिक बोलणी केली होतीच, पण मग आता या सर्व बदलांची त्यांना माहिती देऊ केली, आणि त्यांना या माध्यमांतराचा भाग बनवून घेण्याचा प्रस्ताव मांडला आणि ते ही तयार झाले. झालं! मग पुढे या सर्वांसोबत ऑनलाईन मीटिंग्स घ्यायच्या, त्यांच्याबद्दल जाणून घ्यायचं, त्यानुरूप  प्रश्नावली तयार करायची हे सर्व काम पुण्याच्या वेध कार्यकर्त्या डॉक्टर ज्योती शिरोडकर यांनी केलं. मुख्य निवेदन डॉक्टर आनंद नाडकर्णी आणि सहनिवेदिका म्हणून ज्योती ताई, असं स्वरूप झालं. हे सत्र झूम वरून घेतलं जाणार आणि त्याचं रेकॉर्डिंग देखील केलं जाणार व त्या रेकॉर्डिंगचं संकलन (एडिटिंग) करून ते आवाहन च्या यूट्यूब माध्यमावर दर महिन्याच्या शेवटच्या शनिवारी संध्याकाळी ७ वाजता प्रसारित करण्यात येणार असं ठरवण्यात आलं.

त्यानंतरचा महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे, तांत्रिक बाजू. यामध्ये काय काय येतं यावर विचार केला, तर बरीच मोठी यादी तयार झाली. त्यातले काही मुद्दे नक्कीच सांगेन… मुख्य म्हणजे ऑनलाईन संवाद साधायचा तर त्यासाठी लागणाऱ्या गोष्टी म्हणजे इंटरनेट, वेब कॅमेरा असलेला लॅपटॉप किंवा डेस्कटॉप, एकमेकांचं व्यवस्थित ऐकू यावं यासाठी लागणारे हेडफोन्स आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे एकमेकांना नीट पाहता यावं यासाठी लागणारा लाईट. या सगळ्याची नीट व्यवस्था करणे आवश्यक असते. त्यात एक गोची अशी की इथे आमच्या हातात असलेली माध्यमं आम्ही एकवेळ हाताळू, पण समोर असलेल्या व्यक्तीला हे सगळं कसं सांगायचं ? त्यासाठी आमचा सचिन या सर्व पाहुण्यांसोबत होणाऱ्या मीटिंग्सना त्यांना या सर्व बाबींबद्दल माहिती सांगायचा, ती अशी की शक्यतो आपण आपल्या चेहऱ्यावर प्रकाश येईल अशा ठिकाणी, उदाहरणार्थ उजेड असेल, किंवा दिवस असेल तर खिडकी तत्सम ठिकाणी, किंवा जिथे चेहऱ्यावर लाईट मिळू शकतो अशा ठिकाणी बसून संवाद साधायचा, शक्यतो बाहेरून येणारे आवाज टाळता येतील अशा ठिकाणी ती व्यवस्था करावी जेणेकरून बाहेरच्या आवाजाचा त्रास होणार नाही. या, आणि अशा अनेक सूचना या मीटिंग्स मधून सचिन ने दिल्या. हा मुद्दा मार्गी लागला, आता आला इथला भाग.

यासंदर्भातील आलेला एक अनुभव नक्की  सांगेन…. आम्ही श्री पराडकर यांची मुलाखत घेण्यासाठी तयारी करत होतो. सकाळी ७.३० ची वेळ ठरली होती, पण आम्ही मीटिंग अर्धा तास अगोदर शेड्यूल करून ठेवली होती जेणेकरून त्यांना आम्हाला बेसिक इन्सट्रक्शन देता येतील. श्री समोर आल्या, त्यांनी आधीच्या मीटिंग मध्ये सांगितल्याप्रमाणे सगळ्या गोष्टी विचारात घेऊन त्यांची बसण्याची जागा निश्चित केली, पण त्यांच्याकडे असलेला लाईट त्यांच्या डोक्यावर होता. त्यामुळे चेहऱ्यावर आणि डोळ्यांखाली अंधार दिसत होता. ते त्यांच्या, आणि आमच्याही लक्षात आलं. त्यांनी थोडीफार लाईट ची व्यावस्था बदलून पहिली, एक टेबल लॅम्प त्यांना मिळाला, तो समोर ठेवला खरा, पण त्याने त्यांचा चेहरा आणखीनच भडक दिसू लागला. आम्ही त्यांना इथून त्या गोष्टी सांगत होतो, पण काही केल्या जमत नव्हतं. तितक्यात त्यांचे यजमान तिथे आले आणि त्यांनी एक कोरा पांढरा कागद समोर ठेवला, आणि लॅम्प मधून येणारा लाईट त्या कागदावर सोडला. त्याच्या रिफ्लेक्शन मुळे चेहरा स्पष्ट दिसू लागला आणि आम्ही इकडे सगळे आवाक झालो. खरंतर ती अगदी बेसिक गोष्ट होती, पण आम्हा कुणालाच लक्षात आली नाही, आणि त्यांनी क्षणात ते बदलून टाकलं. आम्ही इथे इतक्या व्यवस्था करून सुद्धा आमच्या पटकन ते लक्षात आलं नाही आणि आम्ही सगळे आ वासून ते पहात बसलो.

तसं पाहिलं तर इतर देशांच्या मानाने भारतात मिळणारा इंटरनेट स्पीड हा खूपच कमी आहे. त्यात कोरोनाचं संकट, अनेक गोष्टींवर असलेल्या मर्यादा, या सगळ्यांचा विचार करता त्यातल्या त्यात चांगला पर्याय कोणता हे बघताना आम्हाला सप्तसोपान परिसरात असलेला आमचा आवाहन चा स्टुडिओ हाच उत्तम पर्याय वाटला. तिथे असलेली यंत्र ही या सगळ्या गोष्टींसाठी पूरक होती, म्हणजे चांगला स्पीड असलेला इंटरनेट, चांगला कॅमेरा असलेला ‘आय मॅक’ (Apple) कंपनीचं मशीन, आणि शूटिंगसाठी घेऊन ठेवलेल्या लाईट्स, या सगळ्यांसाठी हा एका अर्थी दुग्धशर्करा योग म्हणावा लागेल. या सगळ्या गोष्टींना कसं हाताळायचं, हे समजून घेण्यासाठी देखील आम्ही खूप एक्सपेरीमेंट्स केल्या, अनेक क्लूप्त्या लढवल्या,म्हणजे ‘आय मॅक’ वरअसलेल्या कॅमेरामधून येणारा आउटपुट प्रत्येक वेळी बदलत होता, सतत त्याचे रंग बदलणे, चेहऱ्यावर अति लाईट पडणे, किंवा अगदीच कमी लाईट पडणे , त्यामुळे सतत लाईट्स ची जागा बदलत राहणे; आवाहन चा स्टुडिओ हा अगदी भडक पोपटी रंगाचा आहे ज्याचा उपयोग बरेचदा chroma या तंत्रासाठी होतो. पण यावेळी आम्हाला त्याचा त्रासच होत होता. मग त्यावर पर्याय म्हणून आम्ही एके दिवशी त्या भिंती झाकून टाकण्यासाठी पडदे लावले. मग बर्‍याच गोष्टी आमच्या कंट्रोल मध्ये आल्या. समोर बसलेल्या व्यक्तीने कोणत्या रंगाचे कपडे घातले तर चांगले दिसेल हे देखील महत्त्वाचं होतं, कारण त्या कपड्याच्या रंगाप्रमाणे लाईट सेट करावा लागणार होता. म्हणून मग आम्ही ४ जणांनी म्हणजे सचिन, मी, ऋषिकेश आणि ओंकार (हे दोघे आम्हाला मदत करण्यासाठी आले होते ) आलटून पालटून कॅमेरा समोर बसून पहिलं होतं. प्रत्येकाच्या कपड्यानुसार समोरचं चित्रं बदलत होतं. याची उपरती  होण्यासाठी आम्ही दोन दिवस घालवले आणि मग याची उकल झाल्यानंतर आम्हाला डॉक्टरांना अमुक रंगाचाच कुर्ता घाला किंवा जोडीला आणखी एक कुर्ता देखील आणा हे सांगावं लागलं. हे हास्यास्पद जरी वाटत असलं तरी त्याने खरंच फरक पडला.

माध्यम बदलताना खरा वेळ ते माध्यम समजून  घेण्यात जातो हे नक्की. इतरवेळी आपण जे हेडफोन वापरतो त्याला असलेल्या वायर मुळे बरेचदा मानेभोवती झालेले वेटोळे आपण पाहतो. ते टाळता यावे यासाठी सचिनने वायरलेस हेडफोन खास ग्लोबल वेधसाठी ऑनलाईन मागवून घेतले. त्याचा सुद्धा आम्हाला बराच फायदा झाला. आणि आय .पी. एच ची शिकवण  म्हणा किंवा परंपरा म्हणा, प्लॅन ए , प्लॅन बी , प्लॅन सी असे अनेक प्लॅनचे बॅकअप प्लॅन करण्याची सवय असल्याने आम्ही अनेक गोष्टींसाठी अनेक प्लॅन्स तयार केले. म्हणजे जर झूम रेकॉर्डिंग इंटरनेट मुळे कुठे खराब झालं तर त्याचं किमान डॉक्टरांपुरतं रेकॉर्डिंग असावं, म्हणून आम्ही कॉम्प्युटरच्या अगदी मागोमाग दोन वेगळे  कॅमेरा सेट करून ठेवले, ज्याचा खरंच उपयोग झाला देखील.

आता सत्र सुरु असताना त्याला लाईव्ह चा Flavour  सुद्धा यायला हवा, म्हणून मग मी मुख्य कॉम्प्युटर शेजारी एक लॅपटॉप घेऊन बसतो. त्यातून मी मीटिंग होस्ट करतो, आणि ऑपरेट सुद्धा. (आता यात काय नवल?) तर नवल हे की संवाद सुरु असताना जेव्हा एखादी व्यक्ती बोलत असेल, तेव्हा स्क्रीनवर तीच व्यक्ती दिसण्यासाठी ‘स्पॉट लाईट’ सारख्या गोष्टीचा वापर करणे, ज्यामुळे अगदी समोरासमोर बसून बोलत असल्याचा भास तयार होतो. त्यामुळे मला देखील ऑनलाईन एडिटिंग चा अनुभव घेता आला. त्यात किंचित अडचणी येतात पण त्यासाठी बॅकअप चा बॅकअप प्लॅन तयारच असतो!

नुकतंच आम्ही डॉक्टर आनंद नाडकर्णी यांचं एक यूट्यूब लाईव्ह सत्र घेतलं. त्या दिवसाची गम्मत म्हणजे १५ ऑगस्ट, सुटीचा दिवस, आणि आम्ही दोघे स्टुडिओ मध्ये दुसऱ्या दिवशीचा सेटअप करण्यासाठी हजर. संपूर्ण सेटअप करायला अर्धा दिवस गेला, काही अडचण होऊ नये म्हणून आम्ही सगळं सेट अप् टेस्ट करण्यासाठी सलग दोन तास तसंच सुरु ठेऊन इतर कामं करत बसलो. एक लक्षात आलं होतं की या सगळ्या लाईट्स मुळे तिथे उष्णता तयार होत होती, जी AC  मुळे बऱ्याच प्रमाणात कंट्रोल करता येत होती, आणि त्याआधी वेध ची दोन सत्र पार पडली होती त्यामुळे या सगळ्या गोष्टींचा अंदाज होता. पहिल्या दोन्ही सत्रांच्या वेळी खोलीत अधिकच गारवा वाढला होता हे जाणवलं होतं. त्यामुळे डॉक्टरांनी या वेळी जाड कापडाचा कुर्ता घालून येण्याचं ठरवलं होतं, त्याप्रमाणे ते आले देखील. आम्ही तासभर आधी जाऊन सगळी व्यवस्था करून घेतली आणि अखेरीस AC लावला पण तो काही केल्या सुरूच होईना, म्हणून थोडे फार भारतीय पद्धतीने AC सुरु करण्याचे प्रयत्न केले, त्याचं कुठे बटण सापडतं का ज्यामुळे तो सुरु होईल हे बघण्यासाठी मी खुर्चीवर चढून ते चाचपडत होतो इतक्यात दाराशी डॉक्टर हजर, त्यांनी ते पाहिलं आणि काय झालं त्याबद्दल विचारलं. जेव्हा त्यांना सांगितलं की काही केल्या AC चालू होत नाही, तेव्हा काही सेकंद तेही थांबले आणि मग म्हणाले, “दुसरा पर्याय काय?” दुसरा पर्याय हा, की दार सताड उघडं ठेऊन खोलीतला छोटा, पण प्रचंड आवाज करणारा पंखा सुरु ठेवायचा. “मग तसं करूयात”, असं म्हणून ते आत आले. आम्ही दार उघडं ठेवलं, आणि पंखा कमीत कमी आवाज करेल अशा पद्धतीने सुरु केला. सत्रं सुरु झालं, पण आम्हाला हवा लागत असूनही आम्ही घामाने चिंब  झालो होतो. त्यात दोन स्क्रीन्स असल्यामुळे त्या लाईव्ह सत्रामध्ये लोक विचारत असलेल्या प्रश्नाची उत्तरं डॉक्टर देत होते आणि आम्ही त्यांना दुसऱ्या स्क्रीन वरून ते प्रश्न पाहून एका कागदावर लिहून त्यांच्याकडे  देत होतो. हा आमच्यासाठी खरंतर द्राविडी प्राणायाम होता. पण त्या सगळ्यात डॉक्टरांनी घातलेल्या कुर्त्याने आणखी भर घातली होती, त्यांनाही हळू- हळू घाम येऊ लागला होता. पण त्यांनी सवयीने आणि अगदी शिताफीने तो पुसून सत्रं पुढे सुरु ठेवलं आणि पार नेलं.

आम्हा सगळ्यांना एक बरं वाटलं होत की हे सगळं वेधच्या सत्रादरम्यान झालं नाही ते बरं झालं! आणि मग आम्ही सगळ्यांनी, डॉक्टरांनी आमच्यासाठी आणलेल्या खास खमण ढोकळ्यावर ताव मारला.

अशा सगळ्या गमती जमती करत आम्ही हा माध्यम बदलाचा प्रवास करत आहोत, नुकतीच २९ तारखेला प्रदर्शित होणारी श्री पराडकर यांची मुलाखत आता पूर्णत्वास आली आहे. त्याचं संकलन पार पडलं आहे. आम्ही जो अनुभव तिथे प्रत्यक्ष घेतला, तसाच अनुभव तुम्हाला मिळावा यासाठी आम्ही प्रयत्न केले आहेत. तेव्हा तुम्हाला हे पहिलं सत्रं नक्कीच आवडेल.

तुम्ही ही सगळी सत्रं पाहण्यासाठी आवाहन च्या YouTube चॅनल ला नक्की Subscribe  कराल आणि या सगळ्या सत्रांचा आनंद घ्याल अशी आशा व्यक्त करतो.

शैलेश मेदगे,
आवाहन कार्यकर्ता

चॅनेल लिंक सोबत जोडत आहे – https://youtube.com/c/AVAHANIPH

Before the New Dawn

Over the past six years, a developmentally growing sensibility has allowed me to increasingly understand and appreciate the essence of VEDH- the concept. From thinking about it as a ‘different, interview based vocational guidance program’ to developing an insight that VEDH is actually a value-based vocational education, that helps the person not just vocationally, but otherwise and as a citizen, too! One thing, however, has been constant throughout this long journey of insights: the realization that staging such a unique program is no easy task. Rather, the word ‘program’ seems too shallow to describe VEDH. I should rephrase: that offering such an ‘experience’ must not be an easy task. This has led me to think about and appreciate the effort that goes on into the process. But never had I imagined that I would someday be able to witness it up close. 

It has only been this past year, that on account of this ‘VEDH Gujgoshti’ blog series, I have had the opportunity to actively witness the year- round festival that VEDH truly is. Be it through my own eyes sometimes, or through the flowing words of our blog writers, I have keenly observed everything that goes on, on the stage and off of it. VEDH- Vocational Education Direction and Harmony, the brainchild of Dr. Anand Nadkarni Sir and a project designed to impart value- based vocational education; has always been ahead of its times. Today, almost thirty years and ninety- eight VEDH experiences later, it still remains one of a kind. With the globe entrapped in a pandemic, the virtual world gained a lot of significance. The virtual began to connect the estranged together for real. Dr. Anand Nadkarni Sir and the VEDH team saw this silver lining and now, VEDH will soon reach out to millions around the world as ‘Global VEDH’! Currently, there are ten VEDH hosting cities: Thane, Ahmednagar, Pune, Kalyan, Latur, Nashik, Parbhani, Pen, Aurangabad and Badlapur. Only the citizens from those cities and around could attend the event in person. Today, all these cities, have joined hands for one Global VEDH. Their aim: To take VEDH to the doorstep of millions; the movement mustn’t halt- even temporarily. Together, the entire team of Global VEDH as led by Dr. Nadkarni, is trying to reach the remotest districts. It is truly strengthening its roots, while spreading its branches across the wide seas; becoming Global for the Local. Divided by time zones, Dr. Anand Nadkarni and Dr. Jyoti Shirodkar will interview esteemed guests from across different countries and vocations, exploring the universality of the classic ‘VEDH values’. With the achievement of this important milestone just around the corner and the preparations in full swing, I would like to unravel for us all- the process that goes on into crafting this treasure of experiences.

Principally, it would be perfectly apt to say that the “preparation” for VEDH never ends. The preparation, as I see it, is not a line segment. As in, it is not in compartments, each VEDH experience being a different box and each line segment meeting its end the moment that VEDH experience ends. Sure, the arrangements do gain speed as one VEDH experience walks closer to us in the calendar. But the preparation is still more of a line…. flowing endlessly; for in one VEDH hosting city, the other will have found a faculty or the motivation behind a new theme, and some other creative ideas might have sprung in a volunteer’s mind, which finds its way to execution immediately. From the selection of a theme, the faculty, designing the interview, to the actual interview experience, a lot goes on ‘behind the scenes’, as they call it these days. 

Over the years, I have visited Palshikar Sir’s office many times. Mr. Deepak Palshikar, my teacher from tenth standard, my Guru and the keystone in many a students’ support systems is the organizer of Pune VEDH. Upon entering his office, one will see neatly organized stacks and piles of books, magazines, pamphlets, papers…. all screaming “VEDH”. Somewhere in those papers, magazines and books are hidden our future VEDH faculties and themes. Every single time we meet, he tells me about the fascinating work of some personality who he wishes to invite as a VEDH faculty sometime. He will ask me to watch biopics, and lend me books that describe some great work. For him, it is not as narrow as searching for next year’s theme, or faculty. It is all about how he can continue spreading the revolutionary movement that VEDH is, every day. Lord knows every time I was asked what I was up to by him, I have had a different answer. On all those instances, he has been full of stories of successful professionals from that field and the different ways in which I could contribute to that vocation.  Palshikar sir has truly made spreading the VEDH movement his mission for life. Owing to this, Global VEDH has found its six faculty members.

Where the hunt for a faculty member ends, begins the effortful, creative process of designing their interview. From studying their bio data to reading upon and watching all the available material regarding their work out there, our very own Dr. Jyoti Shirodkar does it all. A little about Dr. Shirodkar here; she has designed approximately ninety interviews for VEDH over the past half- decade. For these five years, I have, like an observant child, been watching her conduct the flow of these interviews besides none other than Nadkarni Sir. But in the past year, I have got the opportunity to look past her interviewer’s role into the wonderful person that she is. A woman of her word, she has a strong set of values and adheres to a definite, personal code of conduct, which is set in reason. One of the most respectful persons I have ever met, she has treated me as an equal; and that humbles me. By not willing to preach, she paradoxically makes me want to try and imbibe many qualities that she personifies. Dr. Jyoti Shirodkar madam will be the co- interviewer along with Dr. Anand Nadkarni sir for Global VEDH.

Coming back to the preparatory process, Dr. Shirodkar’s research regarding the faculty’s body of work culminates into a preliminary set of questions. Days before the interview is recorded, Dr. Nadkarni sir along with the Global VEDH team use this set of questions to have a free- flowing, informal first conversation with the faculty. “The first interaction has a fundamental role to play in determining the flow of the interview”, says Dr. Nadkarni. “It helps in three things. Firstly, it helps the faculty truly bond with us. Next, we are able to observe the communication style of the guest. Lastly, the content of the interaction along with their communication style helps us in finalizing the flow of the interview.” On the same lines adds Dr. Shirodkar, “Finalizing the set of questions is not aimed at ‘interviewing’ the faculty, it is not a question and answer session, not a mere interview. It has to be an experience that highlights their thought process and emotions along with their body of work.” As an audience, I can say that Dr. Nadkarni and Dr. Shirodkar help us connect with the faculty members, sketching their personality in our mind’s eye. This holistic, value- driven approach is what makes VEDH- ‘Jeevan ki Paathshaala‘.

Let us now come to the actual recording of the interview. In a candid conversation, Dr. Shirodkar tells me, “Sometimes the interview goes completely like designed on paper, at other times, spontaneity makes it nothing like planned. Either way, it is a rich experience for all of us involved, including the faculty. They always report that the interview has been delightfully unique; that it has been different from the quintessential interview” She goes on to say, “My role is clear. In a musical concert, the musicians have a supporting role to that of the singer. There is but one rule on the stage, the musicians have to adjust the notes of their instruments according to the note of the singer’s voice that day. The instruments cannot overpower the singing.”

While talking about the differences between an on stage VEDH experience and the Global VEDH, Nadkarni sir says, “An on stage VEDH can be compared to a theater performance and Global VEDH to cinema. For Global VEDH, we have the liberty to enjoy our conversation and to let the faculty be, without having to worry about the time. In addition to this, for an on stage VEDH, when will an audio- visual aid be used, has to be marked beforehand. For the Global VEDH however, we edit the photos and other media into the recording later. Spontaneity of the conversation is preserved during the recording process.” 

This brings us to the technical aspect of the process. Technicalities have surely gained priority, considering that media is the most widely used mode of communication during the current times. All of us have enjoyed staying connected to VEDH throughout the year, courtesy- ‘AVAHAN IPH’, the YouTube channel. Team Avahan has taken special efforts to make Global VEDH a rich experience for us. From setting up a studio at Dr. Shirodkar’s home in Pune, to guiding the faculty through the technicalities of the recording process, battling heavy rains to reach the Avahan studio at Thane, it has been there done that. The Global VEDH interviews as taken by Dr. Nadkarni sir and Dr. Shirodkar madam will surely impart wisdom in millions. And the efforts taken by the Avahan team, like, taking care of the sound, light, positioning, editing, and so much more, will not only make the event technically superior but the experience aesthetic.

To conclude metaphorically, the flower is but one part of the tree. It gives the tree its identity, provides the passers- by bliss and solace. But the being of the tree is much greater than that. Similarly, the concept of VEDH as envisioned by Dr. Nadkarni Sir is much greater than the experience we take home and then cherish for the year to come. On the perennial, evergreen tree blossoms a wondrous flower, the medium through which the tree will find its well- deserved glory.

The one giving the flower his Midas touch is none other than Nadkarni sir. It is Sir, who weaves the pearls of the faculty’s thoughts, emotions and work into a string, that is class apart! Without him, one wouldn’t know how to swim in that sea of infinite vocations, let alone get to the oysters. And the string of pearls in question is more like the famous Elizabeth- II necklace- one wears those pearls of wisdom every minute of every day, not just to work.

Oh, you are probably more VEDH years older than I am! Need I tell you what is in store for the world after Global VEDH dawns on us? One thing is for sure…. we don’t need any prophets to tell us that this new dawn shall alight the sky around the globe!

-Ketaki Joshi,
Volunteer,
VEDH.

Use the following links to know more about Global VEDH

First Faculty of Global VEDH: Shree Paradkar |Teaser| https://youtu.be/r8B5HPO1rDQ
Global VEDH Promo 1: https://youtu.be/nB43AHVpnYE
Global VEDH Promo 2: https://youtu.be/tt6QR3xRMlM

अनुभवू सिध्दार्थ

मोठ्या मायेने संगोपन केलेल्या छोट्याशा रोपट्यावर एखादे सुंदर फुल उमलले की जो आनंद होतो, तो आनंद आजच्या वेध कट्ट्यात सहभागी असलेल्या सर्वांना झाला असणार. “गुणवंत की गुणवान” या कट्ट्यात सहभागी झालेल्या बदलापूर वेधच्या आभाने आज सिध्दार्थ सावंतची मुलाखत घेतली. एखाद्या रंगत जाणाऱ्या मैफिलीसारखी ही मुलाखत उत्तरोत्तर रंगत गेली. अवघ्या सतरा-अठरा वर्षांच्या या दोन गुणी मुलांनी झुमवरील १०० आणि फेसबुकवरील शेकडो जणांना मंत्रमुग्ध केले. आयुष्यातील अनेक पैलू हे दोघेजण सहजपणे उलगडून दाखवित होते. सिद्धार्थ सावंत ‘दिव्यांग’ आहे, तो पाहू शकत नाही. मात्र चर्मचक्षुंपेक्षा स्वतंत्र असलेली अंतर्दृष्टी त्याच्यापाशी मुबलक आहे. “पाहता न येणं” ही जगण्यातील एक गोष्ट आहे, तिचा विनाअट स्विकार करुन पुढे जायचं. आपल्याला जे करावसं वाटतं ते करताना एखाद्या नसलेल्या गोष्टीसाठी अडून न राहता ती ओलांडून किंवा तिला वळसा घालून पुढे जायचं हे सामंजस्य सिध्दार्थने त्याच्या अंतर्दृष्टीतून विकसित केलं आहे. पालक, प्रशिक्षक आणि गुरुंच्या भक्कम पाठबळावर सिध्दार्थची आगेकुच आनंदाने सुरु आहे.

आभाने मुलाखतीसाठी फोन केला तेव्हा “माझी मुलाखत कशाला? मी असं काय मोठंसं केलयं?” असे उद्गार काढणं काय, किंवा राष्ट्रपतींच्या हस्ते Best creative child with disability हा राष्ट्रीय पुरस्कार स्विकारताना “हे आपल्याला प्राप्‍त होतं आहे या पाठीमागे आईवडील आणि गुरुजनांचे पाठबळ आहे” हे विचार मनात येणं काय, एकीकडे प्रगल्भता आणि दुसरीकडे कृतज्ञता या दोन्ही भावनांचा मनोज्ञ संगम सिध्दार्थच्या व्यक्त होण्यातून अनुभवता आला. एखादे पारितोषिक मिळाल्यावर “काहीतरी काय, हे मला कसं काय मिळालं असेल” या सिध्दार्थच्या भावनेत नम्रता दिसतेच, परंतु, “यापेक्षा अत्यंत भव्यदिव्य काहीतरी मी घडविन” हा विश्वासही दिसतो. कलाकाराचे असमाधान त्याच्या उत्कर्षाचे इंधन असते. सिध्दार्थ असमाधानी आहे, मात्र हे असमाधान उसळत्या इर्षांचे नाही तर मनाच्या गाभाऱ्यात उजळलेल्या अंतर्ज्योतीप्रमाणे आहे.

तत्कालीन राष्ट्रपती श्री. प्रणव मुखर्जी यांच्या हस्ते सिद्धार्थ सावंत याचा ‘बेस्ट क्रिएटिव चाइल्ड विथ डिसएबिलिटी’ या राष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित

लहानपणापासून ऐकलेल्या गाण्यांतून सिध्दार्थची संगीताची जाण विकसित होत गेली आणि तबला या माध्यमातून त्याच्या जाणीवेला कृतीची पहिली जोड मिळाली. सिंथेसायझर, ऑक्टॅपॅड, ड्रम असा हा प्रवास पियानोपाशी सुफळ झाला. वाद्ये वाजविताना सिध्दार्थला अनिर्वचनीय आनंदाची प्राप्ती होते. सुरांच्या सुरेल वाटांनी तो विहार करीत राहतो, त्यातील सौंदर्याची अनुभूती पूर्णांशाने घेतो. सुरांची भाषा त्याला कळते. सुर त्याच्याशी बोलतात, तसा तो ही सुरांशी बोलतो, सुरांशी खेळतो. मोझार्ट आणि ए. आर. रेहमान हे त्याचे आवडते संगीतकार आहेत, आणि त्याला स्वत:लाही संगीतकार व्हायचे आहे. कदाचित या उर्मीतूनच विविध वाद्ये हाताळून पाहण्याची इच्छा त्याला होत असेल. हातात वाद्ये असताना त्यातून उमटणारे सुर एरवीही त्याच्या अंतर्कर्णेंद्रियांत बरसत असणार. विविध वाद्यांच्या संयोगातून निर्माण होणाऱ्या मेलडी आज तो एकटाच ऐकतो, उद्या त्या आपल्यालाही नक्की ऐकायला मिळतील असा विश्वास नक्की वाटतो.

सिद्धार्थ हा उत्तम तबला, ड्रम्स, सिन्थेसायजझर व ऑक्टॅपॅड वाजवतो.

पोहणे, सायकलिंग आणि ट्रेकिंग या गोष्टी फिटनेससाठी सुरु केल्या असे तो म्हणतो खरा, मात्र त्यातही तो तितक्याच तन्मयतेने रमतो. वादनातील वैविध्य असो वा इतर कृतींमधील असो, सिध्दार्थच्या अनेकाग्रतेच्या प्रत्येक पैलूत त्याने साध्य केलेली एकाग्रता त्याचे बोलणे ऐकताना जाणवत राहते. आणि अशी एकाग्रता प्राप्त करण्यासाठी आवश्यक समग्रता त्याच्यापाशी आहे हे जाणवत राहते.

राष्ट्रीय पॅरालिम्पिक स्पर्धा, जयपूर

तो डोंबिवली ते सी. एस. टी. हा लोकल प्रवास एकटा करुन झेवियर्स कॉलेजला गेली दोन वर्षे जात होता, किंवा दहावीला त्याला ९५.४० प्रतिशत तर बारावीमध्ये (कला) त्याला ७४ प्रतिशत गुण मिळाले आहेत या गोष्टी केवळ लेखाच्या पूर्णतेसाठी लिहायच्या. दिव्यांगतेवर मात करीत यशाला गवसणी घालणे ही कौतुकाची गोष्ट नक्कीच आहे, मात्र ती सिध्दार्थच्या व्यक्तीमत्त्वाला व्यक्त करण्यासाठी अपुरी वाटते. तो त्या पलिकडे आहे. तो जाणीवेच्या ज्या उच्चपातळीवर वावरत असतो, तिथे ज्ञानेंद्रियांनी व्यक्त होणाऱ्या संवेदना थिट्या पडत असतील असे वाटते.

सिध्दार्थच्या आजवरच्या जडणघडणीत त्याच्या घरच्यांचा, गुरुंचा, प्रशिक्षकांचा आणि मित्रांचा खूप मोठा वाटा आहे. रोजच्या जीवनातील अनेक गोष्टींत सिध्दार्थला मदत करण्यात सगळ्यांचा सहभाग मोठा आहे. सिध्दार्थबरोबर अभ्यास करणारी त्याची आई, त्याला सायकलींगसाठी, पोहोण्यासाठी घेऊन जाणारे वडील, संगीतातील त्याचे गुरु, शाळा, कॉलेजात मदत करणारे मित्र, प्रवासात मदत करणारे ज्ञात, अज्ञात सहकारी या सर्वांचा सिध्दार्थच्या जडणघडणीत वाटा आहे, मात्र हा सहभाग भाग्याचा वाटावा असे सिध्दार्थचे वागणे आहे. परीक्षेत रायटर म्हणून मदत करणाऱ्या आभाशी हा माणूस गप्पा मारू शकतो. परीक्षेचाच काय, कोणत्याच गोष्टीचा ताण याला येत नसावा. प्रत्येक आव्हानाला सामोरे जाताना आपल्या नियत्रंणातील घटक कोणते, नियंत्रणाबाहेरील उनाड गोष्टी कोणत्या ते समजून घेऊन त्यांचा योग्य समन्वय साधून त्यांना कामाला जुंपायचे आणि आपण त्यातली गंमत अनुभवत रहायची हे त्याला साध्य झाले असावे.

“बालश्री” पुरस्काराने सन्मानित सिद्धार्थ सावंत

आभाने अत्यंत तन्मयतेने मुलाखत घेतली. “घेतली” या शब्दांतील कृत्रीमता त्यात अजिबात नव्हती. मुलाखत साकार झाली असे म्हणणे अधिक संयुक्तिक ठरेल. प्रश्न विचारण्याहून अधिक महत्वाचे उत्तरे ऐकणे असते हे शहाणपण आभाला गवसले आहे. मुलाखत उमलत, उमलत फुलली पाहिजे, त्यासाठी मुलाखतीचा ताल व तोल सांभाळता आला पाहिजे. आभाने ते उत्तम जपले.

आभा व सिध्दार्थ दोघेही “बहुरंगी बहर” परिवाराचे सदस्य आहेत. आय. पी. एच. आणि वयम मासिक यांच्या संयुक्त विद्यमाने बहुरंगी बहर हा उपक्रम महाराष्ट्रातील गुणी मुलांना लाभलेला स्वविकासाचा परीस आहे. डॉ. आनंद नाडकर्णी, शुभदाताई चौकर आणि दोन्ही संस्थांच्या टीम या परिवारातील मुलांना घडवित आहेत. सिध्दार्थच्या वडीलांनी आजच्या मुलाखतीच्या अखेरीस हे मोठ्या सुंदर रितीने व्यक्त केले.

“शरीराच्या मशागतीइतकीच, किंबहुना त्याहून कांकणभर महत्वाची मनाची मशागत आहे” या विचाराची मशाल घेऊन तीस वर्षांपूर्वी डॉ. आनंद नाडकर्णींचा प्रवास सुरु झाला होता. लोक जोडले जात राहिले, मनोविकासाचा मार्ग प्रशस्त होत गेला. आभा, सिध्दार्थ सारखी शेकडो, हजारो मुलं हा मार्ग अधिक सुंदर करतील.

-मंदार परांजपे,
वेध कार्यकर्ता

आजच्या मुलाखतीची लिंक https://www.facebook.com/100002001879504/videos/3212254358851262/

ग्लोबल वेधचा वेध – नीलाताई पंचपोर यांच्या मुलाखतीचा प्रफुल्लित वेध कट्टा

आज रविवार, दिनांक ९ ऑगस्ट रोजी सायंकाळी ५.०० वाजता वेध कट्ट्यावर प्रसारित झालेली नीला पंचपोर यांची मुलाखत सर्वार्थाने विशेष होती. ९९ वा वेध “ग्लोबल” व्यासपीठावर सादर होणार हे ठरल्यानंतर “फिजिकल” वेध ते “ग्लोबल” वेध या स्थित्यंतरामधील “स्टेपिंग स्टोन” म्हणून आजचे सत्र आयोजित केले गेले होते. ऑगस्ट २०२० ते डिसेंबर २०२० या कालावधीत प्रत्येक महिन्याच्या शेवटच्या शनिवारी सायंकाळी ग्लोबल वेधची सत्रे ९९ वा वेध म्हणून साजरी होणार आहेत. भारताशी जन्माने वा जगण्यातून ज्यांचे ऋणानुबंध जुळलेले आहेत असे ग्लोबल पाहुणे या वेधमध्ये येणार आहेत. एका अर्थाने ९९ वा वेध म्हणजे भारताच्या समृध्द परंपरेच्या जगात उमटलेल्या सुंदर प्रतिबिंबाचा आरसा असणार आहे. पाहुणे परदेशात, मुख्य संवादक डॉ. नाडकर्णी ठाण्यात तर सहसंवादक डॉ. ज्योती शिरोडकर पुण्यात असणार आहेत. पाहुणे, संवादक आणि प्रेक्षक या तिघांसाठी हा अनुभव वेगळाच असणार आहे. याची सवय म्हणा, सराव म्हणा, सर्वांना व्हावा म्हणून आजचे सत्र घेतले गेले.

नीलाताईंच्या मुलाखतीने अशी काही उंची गाठली, की – आपण एखाद्या ठिकाणी जाण्यासाठी प्रवासाला निघावे, वाटेत चहासाठी थांबावे, आणि ते ठिकाणच इतके आवडावे की गंतव्यस्थानाचा क्षणभर विसर पडावा असे काहीसे आजचे सेशन पाहताना वाटले. ही मुलाखत म्हणजे परिपूर्ण “वेध सेशन” होते. कुठेही असे वाटले नाही की समोरचे व्‍यासपीठ आभासी आहे, मध्ये कधीही वाटले नाही, की वेबवर इतरत्र फेरफटका मारुन येऊया, किंवा असेही वाटले नाही, की नंतर पाहू, युट्युबवर राहणारच आहे की मुलाखत. आत्ताच आणि जमलेल्या सर्वांसोबतच ही मुलाखत पहावी अशी प्रेरणा निर्माण झाली आणि ती भावना कायम राहिली.

नीलाताई या व्यवसायाने कॉस्ट अकाऊंटंट. स्वत:चा व्यवसाय संभाळताना, त्यांच्या मनात गच्चीवर बाग फुलविण्याचे स्वप्न रुजले आणि दहा वर्षांत हे स्वप्न त्यांनी वाढविले, फुलविले. तोपर्यंत गच्चीवर, जिथे “नको असलेल्या गोष्टी” डंप होत असत, तिथे हे हवेहवेसे जग त्यांनी निर्माण केले. ही प्रक्रिया गच्चीत प्रत्यक्ष साकार होत गेली, तशी त्यांच्या मनातही या प्रक्रियेची प्रतिकृती साकार होत गेली असणार, कारण, बाग जशी गच्चीवर फुलली, तशीच ती त्यांच्या मनातही फुलली. बागकामाचा वेळ त्यांचा क्वालिटी टाईम बनला, आयुष्यातील “मौल्यवान ठेवा” बनला. छंदात सातत्य ठेवले की त्याचा ध्यास बनतो. सातत्यपूर्ण ध्यासातूनच शाश्वत आनंदाचा मार्ग सापडतो.

नीलाताईंच्या शाश्वत छंदाचा मूळ आधार आहे – “मसाला माती”! घरातील ओला कचरा आणि आसमंतातील पालापाचोळा यांचे कंपोस्टिंग करुन तयार झालेली पौष्टिक “मसाला माती”. ही माती मिळाली की बोर्नव्हिटाच्या डब्यात शोभेचे झाड वाढू शकते, आणि भाजीच्या ट्रेमध्ये चक्क भाजी उगवू लागते. कमी मातीत झाडे वाढत असल्याने बागेचा “वेटलॉस” होतो, वॉटरप्रुफिंग पक्के असले म्हणजे झाले. अवघ्या साडेचारशे चौरसफुटात नीलाताईंची ही प्रतिसृष्टी उभी आहे. आणि या परिसंस्‍थेचे परिचालन पंचपोर परिवार करीत असला तरी इथे पक्षी आहेत, फुलपाखरे आहेत, कीटकही आहेत. झाडावर आलेले पपई पक्ष्यांनी खाऊन टाकले तरी नीलाताईंना त्याचे काही वाटत नाही. उलट आपण पक्ष्यांना खाऊ घातले याचे सार्थक त्यांना वाटते. ही बाग त्यांच्या व्यापक वात्सल्याचे निधान आहे. एरवी सायंकाळी आपल्या जीवनक्रिया आवरत्या घेऊन विश्रांत होणारी रोपटी नीलाताईंची वाट पहात जागी राहतात. संध्याकाळी लवकर जेऊन साडेसात आठला बागेत आलेल्या नीलाताईंबरोबर पुढचे दोन तास त्यांची ही रोपटी आनंदाने झुलतात.

नीलाताईंच्या तोंडून हे सगळे ऐकताना कल्पनारम्य अशा एखाद्या जगात आपण गेलो आहोत की काय असे वाटत राहिले. कल्पना करा, पुण्यातील धकाधकीचे जीवन दिवसभर जगून, संध्याकाळी नीलाताई या साडेचारशे चौरस फुटांच्या जगात पाऊल टाकीत असतील तेव्हा कसे स्थित्यंतर त्या अनुभवत असतील. आजीच्या गोष्टीत ऐकलेले जादूचे जग याहून काही निराळे असते का?

अर्थात या जगाचे परिचालनही त्या आणि त्यांचे कुटुंब करीत असल्याने या रुपेरी, स्वप्नमय जगाच्या मुळाशी करडी शिस्त आहे, हे ही तितकेच खरे. झाडांचे संगोपन, त्यांची देखभाल, नवी झाडे लावणे, झाडांना पाणी घालणे, मसाला माती तयार करणे, ती वाहून नेणे कितीतरी कामे. शारिरीक, मानसिक आणि आर्थिक भारही यात समाविष्ट आहेच. आणि सर्वात महत्वाचे त्यामागील सातत्य. शक्यतो बागेला सोडून लांब न जाण्याची घालून घेतलेली मर्यादाही आहे. अर्थात नीलाताईंच्या सासूबाई आणि त्यांच्याकडे काम करणाऱ्या मावशींच्या मदतीने हे शक्य होते.

बागेत तयार झालेल्या भाज्यांना फोडणी देताना त्यांना कृतकृत्यता अनुभवाला येते. त्यांची बाग त्यांचा रोजचा स्वैपाकही सुगंधी करते. जास्तीची सेंद्रिय, विषमुक्त भाजी स्नेही, आप्तजनांना वाटण्यातील आनंद त्या अनुभवतातच, वर या भाजीत उतरलेले त्यांचे वात्सल्य भाजी खाणाऱ्यांच्या मनांतही उतरते. नीलाताई करतात तर आपण का नाही हे करु शकत असे म्हणत दहातील दोन घरांत हे गच्चीतील बागेचे स्वप्न रुजतेच रुजते. मग या स्वप्नांत स्नेही, आप्तजनांना सहभागी करण्यासाठी नीलाताई रविवारी नि:शुल्क वर्ग घेतात, त्याच साडेचारशे चौरसफुटातील स्वप्ननगरीत. फेसबुक आणि व्हॉटस्ॲपवरील पाच गट यांद्वारेही या स्वप्नांचे परागीकरण होत असते.

नीलाताईंचा मुलगा बारावी झाला तेव्हा त्यांना आता आपल्याला अजून एक वेळेचा कप्पा मिळाला याची जाणीव झाली. आपण पळून पहावे असे त्यांच्या मनाने घेतले. अशा “पलायनवादी” भूमिकेचे घरात थोडे काळजीयुक्त थंडे स्वागत झाले तरी नीलाताईंनी धीराने घेतले. फार कुणी पाहू नये यासाठी सकाळी लवकर उठून इमारतीसमोरील रस्त्यावर त्या पळून पाहू लागल्या. नीलाताईंच्या या नवीन स्वप्नाची गोष्ट ऐकताना “ले पंगा” मधील जया निगम आणि “सांड की आँख” मधील चंद्रो आणि प्रकाशी तोमर या व्यक्तीरेखा डोळ्यासमोर येत होत्या. चाळीशीत पळायला सुरुवात करून ४ तास ३७ मिनीटे ९ सेकंदात फुल मॅरेथॉन (४२.२ किमी) अंतर पळणे ही गोष्ट अत्यंत भारी आहे. त्यातही मिल्खासिंग यांच्या हातून पुरस्कार मिळणे हे स्वप्नातील स्वप्नाची पूर्तता.

त्यामुळे सध्या नीलाताईंचा दिवस सकाळी पळण्यापासून सुरु होतो, आणि सायंकाळी बागेत मावळतो. सकाळी पळताना सायंकाळच्या बागेची स्वप्ने, आणि बागेत काम करताना सकाळच्या पळण्याचे वेध. सकाळचा वेग आणि सायंकाळची मन:शांती यांच्या लयीत त्यांचा दिवस आनंदात तोलला जात असतो. जिवीका आणि उपजिवीका यांचे किंवा आयुष्यातील श्रेयस आणि प्रेयसाचे इतके समृध्द संतुलन ते ही पुण्यासारख्या महानगरात कुणी साधू शकतो यावर विश्वास ठेवणे कठीण असले तरी नीलाताईंना ऐकल्यावर तो ठेवावा लागतो. आणि यात कोणतेही रॉकेट सायन्स नाही, अगदी सोप्या गोष्टी सातत्याने करायच्या. कशा ते सांगायला नीलाताई आहेतच. मनाची तयारी हवी आणि सातत्याचा ध्यास हवा, इतकेच.

तर असे हे आजचे “प्री-ग्लोबल वेधचे” सत्र. डॉ. आनंद नाडकर्णी आणि डॉ. ज्योती शिरोडकरांनी साकार केलेले. त्रिस्थळी घेतली गेलेली मुलाखत, तिचे रेकॉर्डिंग, एडिटिंग आणि प्रिमियरचे प्रसारण या गोष्टी “आवाहन आय. पी. एच. टीम”ने लीलया पेलल्या. सर्व काही सेट आहे. आता प्रतिक्षा आहे, पहिल्या ग्लोबल वेधची. शनिवार, २९ ऑगस्ट रोजी तो साजरा होणार आहे. त्याविषयीची माहिती प्रसारित होत राहिलच. वेधचे सेशन होण्यापूर्वी “अनोळखी” असणारे पाहुणे सेशननंतर “अविस्मरणीय” बनतात याचा अनुभव आपल्यापैकी अनेकांनी घेतला आहे. असे अविस्मरणीय पाहुणे, मनोविकासमहर्षी डॉ. आनंद नाडकर्णी आणि सुजन श्रोतेजन यांच्या त्रिवेणी संगमातून वेधचे सत्र साकार होत असते. ग्लोबल वेधच्या व्यासपीठावर कोणत्याही भौगोलिक मर्यादेशिवाय सर्व आप्तजनांना, स्नेहीजनांना सहभागी करून घेणे सर्व सुजन श्रोत्यांना सहज शक्य होणार आहे. आपण फक्त मनोविकासाच्या या सोहोळ्याचे परागीकरण करायचे आहे. वेधचे बीज जिथे पोहोचेल तिथे मानसिक आरोग्याची बाग फुलायला सुरुवात होते हे आपण जाणतोच.
Happy Gardening!

-मंदार परांजपे,
ग्लोबल वेध कार्यकर्ता

काही उपयुक्त दुवे:

Tradition, Soul, Happiness

Aadyaa is a major brand in the world of fashion. I, like most people using social media had definitely seen Aadyaa’s jewelry as flaunted by many celebrities. I had come to appreciate the jewelry, its design and the styling through these pictures. But somehow, I never went beyond that; and no, beyond does not mean buying it. Buying is simply a byproduct, a natural consequence of going beyond the stage of appreciation.

It was on the platform of VEDH Katta that I was truly introduced to Aadyaa, the start-up, the enterprise, the craft and the value that it represents. Sayalee Marathe, the founder of Aadyaa was invited at VEDH katta, to share her journey. I was extremely excited to be a part of this program right since its announcement for I have always been a connoisseur of art and craft, something I have inherited from my mother. As a mother, she has accepted all my flaws, but one. She, a creator of many an art forms herself, is quite disappointed that I have taken after my father when it comes to creating art! While I am most content in the chair of a connoisseur, sometimes, I cant help but think that life would be more colorful, pun-intended, had I been able to use these typing fingers for creating something other than literary pieces.

Coming back to VEDH Katta again, I am extremely glad to say that I have gained much more from this interview than I had anticipated. Sayalee Marathe is a computer engineer by education. As she illustrated her journey from working as an engineer to becoming an established entrepreneur in the field of jewelry designing; there was a lot to learn from her- as a student, as a woman…or better as a person, and as a citizen of this country.

While listening to her, the phrase ‘student for life’ kept coming to mind. She taught me the true meaning of education vis a vis its narrow, more colloquial meaning of ‘qualification’.We are encouraged to learn only that, which would support our vocation. I am currently pursuing my Masters degree in Counselling Psychology. Upon finding out about my interest in learning more German, quite a few people have asked me, “Oh but how is it related to Psychology?” The rest of the question is fine, however, the ‘but’ bothers me. Having a sound knowledge of disciplines related to the subject one majors in is helpful, I certainly do not deny. But the notion that all other learning is a waste is downright absurd. Sayalee Marathe is a multi faceted personality. She has grown up listening to the best of literary works from her grandmother. Being a poet herself, she is passionate about theater, is sensitive about issues falling in the realm of political ideology and empowerment and has worked as a computer engineer for many years before venturing into the world of jewelry designing. It is this wide array of knowledge that has made every Aadyaa design truly out of the box. After all, knowing isn’t enough. The appropriate use of knowledge is the demonstration of true wisdom, something the young entrepreneur taught us well.

As an audience at VEDH, I would like to observe that there are numerous faculty members that we listen to and meet every year, and every week now through VEDH Katta. As an individual, I might not resonate with and strongly feel about every vocation that the faculty members have literally dedicated their lives to. But there is always a lot to learn from them as people, from the set of values they believe in an abide by. I strongly believe that it is these values, be it honesty, democracy, sustainable living, social sensitivity that have the capability to give a touch of gold to the professional in us. Listening to Sayalee Marathe speak was a similar experience for me. A woman signifying strength and confidence, she has a strong axis of values that guides her. After letting us peep into the person that she is, I can say that I aspire to be like her in many ways.

The most impressive thing about the founders of Aadyaa? Their decision to never use automation for any of their…… craft. In short, to keep it a craft and not convert it into a product. As one would make out from looking at Aadyaa’s designs, it is all about nature, tradition and a certain class that only simplicity can convey. It is these very things that have made me go beyond a plain appreciation for the designs. Let me illustrate this point. Fashion and art are media of expression. Personally, I have never been interested in a “product” for its mere design. I have always chosen to buy and let myself be engrossed in valuing art, craft and fashion that stand for and reflects a certain value. I remember the time I and my mother went to buy a Paithani saree for my grandmother. The store owner showed us a traditional Paithani, a semi Paithani, and a machine made one. Well, my inexperienced eyes could tell the hand loom Paithani looked more “grounded” and “classy”. But I can never forget how much I have started valuing it after the shop owner explained the whole process of making a true Paithani saree. During my time as a student in the vibrant city of Mumbai, I have truly enjoyed paying a visit to and spending hours together at the Kala Ghoda Arts Festival.Among exhibits of beautiful Khaadi clothes, handmade,up- cycled jewelry, rich Lucknowi sarees and Madhubani paintings, there was no better place I’d rather be at that day. For all these works of art and craft spoke of value, tradition and culture that India is proud of.

Automation was brought in to increase the rate of production, to help the product reach many more houses. In all its irony, it is killing the art, its essence and its value. The position of weavers, artisans and all the people who are keeping traditional art and its value alive is anxiety- provoking. I for one, would love to do my bit by demanding such goods more aggressively than I do today, as soon as I start earning.

Aadyaa sums itself up in three words: Tradition, Soul and Happiness and it lives up to each value. I started by looking at Aadyaa as a jewelry brand, ended up looking at it as a precious craft that stands for culture, and sustainable values. Possession of such art forms and craft is the possession of treasure that would be passed on to future generations. One would not merely be passing on an heirloom, but the value for effort and skill that speaks of love and culture.

-Ketaki Joshi,
Volunteer,
VEDH.

References To watch Sayalee Marathe’s VEDH Katta interview: https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=3172133932863305&id=100002001879504 Aadyaa Silver Jewelry’s official website: https://www.aadyaa.com/

ओळख वेधशी

Vocational Education Direction Harmony, VEDH. वेध? कशाचा? कोणी घेतला? कसा घेतला? या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं नक्कीच मिळू शकतात! कुठे? तर वेध मध्ये! पण मुळात वेध म्हणजे काय? “IPH, ठाणे” चे संस्थापक डॉ. आनंद नाडकर्णी यांनी तीस वर्षांपूर्वी हा उपक्रम सुरू केला. वेध हा काही ‘Casual Talk Show’ नव्हे तर सर्वच वयोगटातील व्यक्तींना वेगळा दृष्टिकोन देणारा, स्वतःच्या अंतर्मनाचा शोध घेण्याचा, मागोवा घेण्याचा, in short ‘वेध’ घेण्याचा उपक्रम!

साधारणपणे तीन वर्षांपूर्वी मी पहिल्यांदा वेध उपक्रमाचा अनुभव‌ घेतला होता. जेव्हा आम्ही वेध साठी जायला निघालो तेव्हा मनात खूप प्रश्न होते आणि खरं सांगायचं तर गैरसमज सुद्धा होते. मला वाटलं होतं वेधला जाऊन काय करायचं तर भाषण ऐकायचं, उपदेश ऐकायचे… थोडक्यात काय तर खूप कंटाळा येणार! पण नाही, मी चुकीचा विचार करत होते आणि ती गोष्ट मला प्रत्येक क्षणी जाणवत होती. वेध या कार्यक्रमाची सुरुवात एका छान गीताने होते आणि विशेष म्हणजे हे गीत वेध च्या त्या दिवशीच्या सत्राशी आणि वक्त्यांशी संबंधित असते, जे खुद्द नाडकर्णी सर लिखित असते. आणि मग या गीतानंतर आपण सज्ज होतो वक्त्यांचा प्रवास जाणून घेण्यासाठी…

वेध मध्ये बोलावण्यात आलेले वक्ते हे काही प्रसिद्ध नट-नट्या किंवा प्रचंड ‘fan following’ असलेले लोक नसले तरी ते स्वत:च्या क्षेत्रात अव्वल स्थानावर असतात, प्रामाणिक प्रयत्न करुन, मेहनतीने ते यशस्वी होतात. अगदी उदाहरणादाखल सांगायचं तर धाडसी “सुचेता कडेठाणकर”, सर्वस्पर्शी व्यक्तिमत्त्व “शारदा बापट”, सामाजिक बांधिलकी जपणारे IAS OFFICER “अजित जोशी”, काश्मीर परिसरात उत्पादित होणाऱ्या घटकांचा वापर करून, तिकडेच स्थायिक पण बेरोजगार लोकांना, शाहिद जवानांच्या कुटुंबियांना आर्थिक आधार मिळावा म्हणून रोजगार उपलब्ध करून देणारे “सारंग गोसावी” (ASIM FOUNDATION, Pune), इत्यादी.

वेध मध्ये येणाऱ्या प्रत्येक वक्त्याचे काही ना काही वेगळेपण असते. त्यांना स्वतःची वेगळी दिशा, वेगळी वाट गवसलेली असते. किंबहुना त्यांनी ती स्वप्रयत्नांनी शोधलेली असते. याच वाटेवरून पुढे जाताना आलेले प्रसंग मग ते आनंदाचे, दुःखाचे‌ किंवा खडतरतेचे… आपल्या सोबत ते share करतात. प्रत्येकाच्या अनुभवातून अनेक वेगळ्या गोष्टी समजतात. आणि आपण भारावून जाऊन ऐकत असतो…

अशा या बहुगुणी, बहुरंगी व्यक्तिमत्त्वांची नाडकर्णी सरांनी घेतलेली अभ्यासपूर्ण मुलाखत ऐकायला मिळणे म्हणजे पर्वणीच! अशा मुलाखतींची जेव्हा सर सांगता करतात तेव्हा त्यांचा मुलाखतीआधीचा, मुलाखतीसाठीचा अभ्यास, व्यापक दृष्टिकोन आपल्याला जाणवतो आणि सहाजिकच आपल्या ज्ञानात सुद्धा भर पडते!
असा हा वेध उपक्रम खरंच बरंच काही शिकवतो. अजून काही लिहीण्यापेक्षा एवढंच लिहीते,…. “वेध उपक्रमाचा छोटासा का होईना पण एक भाग होण्याची संधी मिळाली तर त्या संधीचा लाभ जरूर घ्या!!!”

-स्वरांगी सुभाष ताम्हनकर,
कार्यकर्ती,
बदलापूर वेध

The Coffee Beans

VEDH Katta, a platform that went online and how! Since its commencement in April, it has been a constant source of inspiration, for me and many alike. The VEDH katta that took place on the 26th of July, 2020 was no different, and captivatingly unalike, all at the same time. Sayali, Ketaki and Rima, the three Amarapurkar sisters and invitees for the program titled ‘Coffee with Amarapurkars” are women I have come to respect, not just from today. I have corresponded with them for a purely professional purpose via email, and met them on one occasion, too. Even in those brief interactions, I have learnt a lot from each of them. They are women who command my respect, and their interview on VEDH katta has given impetus to my writing to let these reason flow.

As much as I would love to introduce the Amarapurkar sisters, my youth, inexperience and respect for them renders me incapable to do the said job. The interview would certainly do it better than this blog by multiples. I would like to aim this blog at presenting my impressions about the interview from the perspective of a student.

Daughters of the genius actor Sadashiv Amarapurkar, a consideration for prevalent social issues and a will to do their part in changing it was passed on as a legacy to the Amarapurkar sisters. After listening to how each of their work radiates compassionate yet firm social sensitivity, a quote kept running through my mind on a loop. It said, “A single person’s contribution does matter; hence, every person should contribute.” A simple logic, and yet profound wisdom. This quote for me, sums up this interview ‘Coffee with Amarapurkars’.

No matter what we take up as our profession, it ultimately contributes to not just the indicators of economic growth or development; but to the societal conditions, either reinforcing them or changing them as feeble sparks of magic from a lone wand. As elements of the society that has a rather rigid pyramidal structure, each of us is unsatisfied with some of the other side of this pyramid. What if we try and recognize the potential for expressing empathy and compassion in the framework of our professions? I firmly believe that it will make a difference and contribute in flattening the social structure. Not everyone needs to be a social worker for that, just socially aware and sensitive, thinking beyond the economic purposes of their occupation.

A flattened social structure is Utopian and that is its very limitation. But anything Utopian is not without its function. It provides the present with a goal, which even though far fetched and painfully unrealistic at times, is the light that guides the way forward. A way that is sure, honest and the only way there democratically is.

“Coffee with Amarapurkars’ was nothing short of a guiding flame that put many things into perspective for me. It lined priorities anew and reinforced my adherence for democracy. Yesterday’s coffee had a different flavor. It tasted of strength, thought, compassion all at the same time. It was a cup brewed from the best of coffee beans, whose taste shall be relished, remembered and reminisced about.

-Ketaki Joshi,
Volunteer,
VEDH.

Link to ‘Coffee with Amarapurkars’, Vedh Katta, 26th July, 2020. https://www.facebook.com/100002001879504/videos/3152019378208094/

Create your website at WordPress.com
Get started