वेध ….. अनुभव … प्रवास…. ध्यास… कर्तव्य

मला आठवतं, ते साल असेल बहुतेक १९९५. माझी थोरली मुलगी सायली ‘आय पी एच’मध्ये  नुकतीच काम करू लागली होती आणि धाकटी मुलगी रीमा दहावीला बसली होती. आनंदचा आणि आयपीएच चा – खरंतर या दोन्ही अत्यंत एक रूप झालेल्या अशा संस्था आहेत. हो आनंद सुद्धा स्वतः मधेच एक संस्थाच आहे…कित्ती त्याच्यातले व्हर्टीकल्स आणि किती त्याचे काम! नुसतं ऐकून दमायला होतं! आणि तो प्रत्यक्ष सगळं करतो… तर त्यातलंच एक व्हर्टिकल म्हणजे वेध. १९९५ मध्ये रीमाला एक दिशा मिळावी म्हणून सायलीने त्या वर्षीच्या वेधच्या ऑडिओ टेप आणल्या होत्या घरी. आम्ही सगळ्यांनी त्या एकत्र बसून ऐकल्या.

त्या नंतर आमच्या घरी ही प्रथाच पडली.. टेप आणायच्या आणि ऐकायच्या. प्रवासाला निघालं की तर वेधच्या टेप्स गाडीत बरोबर घेतलेल्या असायच्याच. मी दर वर्षी वेधला एखादी संध्याकाळ तरी हजेरी लावायचे, पण सदाशिवला मात्र त्याच्या कामाच्या व्यस्ततेमुळे कधीच जमायचं नाही. पण त्याच्या डोक्यात वेध फिरत मात्र असायचा. एखाद्या वेगळं आणि चांगलं काम करणाऱ्या व्यक्ती बद्दल कळलं की आवर्जून आनंदला त्याची माहिती द्यायची असा नेमच त्यांनी धरला होता. पुढे मला आठवतंय एखाद्या वर्षी माझ्या मधल्या मुलीने – केतकीने – वेधच्या व्हिडिओग्राफीची पण जबाबदारी पार पाडली होती.

इथे मी नुसतं वेध म्हणतीये कारण तेव्हा वेध फक्त ठाण्यात होत होता. आमचं कुटुंब कोणत्या ना कोणत्या पद्धतीने वेधमध्ये पूर्ण पणे  रंगलं होतं. सदाशिवला तर वारंवार वाटायचं की हे विचार जर मी माझं करियर घडवत असताना मला मिळाले असते, तर मी अजून खूप वेगळा घडलो असतो. पण मोठ- मोठ्या व्यक्तींचे  विचार आम्ही आमच्या मुलींपर्यंत पोचवू शकतो, ही भावना खूप सुखावून जात होती. हे विचार अधिकाधिक विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचावेत असे ही एकीकडे वाटत होते. विशेषतः आम्ही ज्या गावी वाढलो, तिथल्या मुलांना हे मिळालं तर खरंच खूप चांगलं होईल असं आम्हाला वाटत होतं…

साल होतं २००४. आमच्या शाळेतल्या वर्गमित्रांचं रियूनिअन होतं. तिथे सदाशिवने हा विचार बोलून दाखवला. आपण आपल्या गावच्या विद्यार्थ्यांसाठी काहीतरी करायला हवं. त्याच्या डोक्यात जे फिरत होतं, ते त्याने बोलून दाखवलं.. नगरला वेध करायचा… आमच्या वर्गमित्रांनी लगोलग मान्यता दिली. मग आम्ही आनंदशी बोललो, तो ही तयार झाला.

सदाशिव झपाटल्यासारखा कमला लागला. स्पॉन्सर शोधणे, त्यांना राजी करण, गेस्ट आणणे, सगळं काही घरचच कार्य असावं असं- मनापासून आणि आपुलकीने आम्ही करत होतो.

२००५ साली नगरमध्ये पहिला वेध झाला. ठाण्याच्या बाहेरचा तो पहिला वेध. झालं. आमच्या घरातला तो एक वार्षिक उपक्रमंच झाला. वर्षभर त्यासाठी बौद्धिक पातळीवर कार्यरत राहावं लागे. नगरला फेरी झाली, की वेधची एक मीटिंग व्हायचीच… किंबहुना वेधसाठीच बऱ्याचदा नगरची फेरी व्हायची. हळू हळू रीमा सुद्धा पूर्णपणे वेधमध्ये सक्रीय झाली. २०१२ पासून गेस्ट आणायची जबाबदारी तिने पूर्णपणे स्वीकारली. हळू हळू नगरमधले इतरही समविचारी यात सामिल होऊ लागले. भरत जाधव पासून ते नागराज मंजुळे पर्यंत, आणि डॉ अभय बंगांपासून ते चेतना गाला सिन्हा, असे अनेक मान्यवर नगर वेधला लाभले.  

आठ वर्ष नगर वेध अश्या रीतीने चाललं…या काळात महाराष्ट्रातल्या इतर ठिकाणी वेध सुरु झाले आणि बहरले… आम्हाला सगळ्यांनाच याचा खूप आनंद होता, कारण जितक्या जास्त विद्यार्थयांपर्यंत वेध पोहोचेल, तितकेच सुजाण आणि विचार करणारे नागरिक तयार होतील. 

२०१४ सालचा वेध सदाशिव विना करावा लागला. तो गेला आणि महिन्याभरातच नगरचा वेध होता. त्याला त्या मंचावरून आदरांजली वाहायची वेळ माझ्यावर आली.. बट, द शो मस्ट गो ऑन !!!! आनंद सारखा भक्कम आधार तिथे असल्यामुळे, त्यातूनही पार झाले.

२०१५ साली रीमाच्या बाळंतपणामुळे, नगर वेध होऊ शकला नाही. २०१६ पासून मात्र आम्ही परत कार्यरत झालो. पण सदाशिव गेल्यावर आमच्या मित्रमंडळींचा उत्साह बराचसा कमी झाला, असं आमच्या लक्षात आलं. म्हणून मागच्या वर्षीपासून ‘स्व. सदाशिव अमरापूरकर मेमोरियल ट्रस्ट’ तर्फे सदाशिवच्या स्मरणार्थ वेध करायचा असं आम्ही ठरवलं.    

मागच्या वर्षीपासून नगर वेधची परत सुरुवात झाली असं म्हणायला हरकत नाही.. म्हणूनच २०१८ सालची नगर वेध ची थीम होती “बॅक टू बेसिक”.

आता नगर वेधच्या टीममध्ये नवीन पिढीतले कार्यकर्ते सामिल झाले आहेत. हे कार्यकर्ते असे आहेत, ज्यांनी विद्यार्थी दशेत वेध अनुभवला आहे. नव्या पद्धतीने, नव्या उमेदीने, नवीन टेक्नोलोजी वापरून या वर्षीपासून वेध होणार आहे. आमच्या तीनही मुली यात संपूर्णपणे सहभागी आहेत. आमचे विचार आणि कार्य आता पुढची पिढी पुढे नेणार याचा आनंद काही औरच! त्यातलं महत्वाचं म्हणजे विवेकी विचारांचा प्रसार सुरु राहील. 

नगर वेधचे यश हे यात आहे, की वेध ठाण्याबाहेर जाऊ लागला. यंदा नगर वेधमध्ये विद्यार्थी म्हणून सहभागी असेलेले नचिकेत कुंतला, नाशिक वेधमध्ये फॅकल्टी म्हणून निमंत्रित होते. नगर वेधमध्ये विद्यार्थी म्हणून सहभागी होत असलेले असंख्य तरुण मित्रमैत्रिणी भेटतात… नगरवेधच्या अनुभवाबद्दल बोलतात, दिशा मिळाल्याबद्दल बोलतात.. ज्या हेतूने वेध सुरु केला, तो कुठेतरी साध्य होतोय असं वाटत असतानाच जबाबदारी वाढल्याची ही जाणीव नव्याने होते. आणि नगरच्या विद्यार्थ्यांसाठी वेध, हे आता आमच्या कुटुंबाचं कर्तव्यच झाल्याचं जाणवतं…. नो एक्सक्युझेस! 

हे सगळं जेव्हा मी मुलींशी बोलत होते, तेव्हाच यंदाच्या थीमचा विचार मनात आला आणि तो पक्का झाला… यंदाची थीम आहे “नो एक्सक्युझेस – नो सबबी”.  कोणतीही सबब किंवा कारणं न देता जे आपलं काम करत राहतात, अशा माणसांना बोलवायचं …

या वर्षीच्या फॅकल्टी मध्ये आहेत बीजमता राहीबाई पोपेरे, इसरो शास्त्रज्ञ प्रदीप देवकुळे, जन जागृती साठी “सोलो जर्नी” करणारी राखी कुलकर्णी , आदिवासी मुलांमधून स्पोर्ट चॅम्पियन तयार करणारा माण देशी चॅम्पिअन्स चा प्रभात सिन्हा आणि मराठी अभिमान गीत जग भर पोहोचवणारा संगीतकार व गायक कौशल इनामदार.

१७ नोव्हेंबरला माउली संकुल सभागृह, सावेडी, अहमदनगर येथे २०१९ चा नगर वेध होणार आहे. यंदाच्या वेधचा अनुभव हा नक्कीच सगळ्यांनी घ्यावा… नो एक्सक्युझेस!    

– श्रीमती सुनंदा अमरापूरकर.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: